سکوت حساب‌ شده اسرائیل و نقش موساد در معادله بحران ایران

رادیو فرانسه: در حالی که سرکوب اعتراض‌های سراسری در ایران وارد یکی از خونین‌ترین مراحل خود شده، اسرائیل برخلاف انتظار از هرگونه موضع‌گیری علنی پرهیز کرده است. گزارش لویی ایمبر، خبرنگار روزنامه لوموند در اورشلیم، نشان می‌دهد این سکوت ظاهری با تحرکات فشرده دیپلماتیک و امنیتی در پشت صحنه همراه است؛ از تماس‌های مستقیم بنیامین نتانیاهو با کاخ سفید گرفته تا سفر رئیس موساد به آمریکا، در شرایطی که واشنگتن هنوز میان تهدید، تعلیق و اقدام قاطع علیه جمهوری اسلامی سرگردان است.

لویی امبر گزارشگر روزنامه لوموند در اسرائیل، در مطلبی در این روزنامه سکوت اسرائیل را در برابر بحران جاری ایران و سرکوب بی سابقه اعتراض‌ها در این کشور توسط جمهوری اسلامی معنادار دانسته و نوشته است :  از آغاز موج تازه اعتراض‌ها، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، تنها به تمجیدی کوتاه از «شجاعت شهروندان ایرانی» بسنده کرده و پس از آن، به اعضای دولت خود دستور داده است که از هرگونه اظهار نظر علنی درباره تحولات ایران خودداری کنند.

به نوشته لویی امبر این سکوت ظاهری با فعالیت فشرده دیپلماتیک در پشت صحنه همراه بوده است. بنیامین نتانیاهو طی روزهای اخیر تماس‌های متعددی با مقامات ارشد دولت آمریکا برقرار کرده است. او روز سه‌شنبه ۱۳ ژانویه با جی.دی. ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا  -که به مخالفت با مداخلات خارجی واشنگتن شهرت دارد - گفتگو کرد و یک روز بعد نیز مستقیماً با دونالد ترامپ تماس گرفت.

هم‌زمان، نشانه‌هایی از تغییر لحن در واشنگتن پدیدار شد. دونالد ترامپ که از آغاز ژانویه بارها وعده «پاسخ سخت» به سرکوب اعتراض‌ها در ایران داده بود، در اظهارات تازه‌اش کمتر بر مجازات فوری جمهوری اسلامی تأکید کرد. روز پنجشنبه، یک مقام آمریکایی به‌طور ناشناس به روزنامه نیویورک تایمز گفت که نتانیاهو از ترامپ خواسته است که هرگونه اقدام نظامی علیه ایران را به تعویق بیندازد.
نگرانی از واکنش ایران و نبود آمادگی فوری
بر اساس این گزارش، اسرائیل نگران است که هرگونه حمله شتاب‌زده به ایران، بدون دستاورد راهبردی فوری، به واکنش مستقیم یا حتی حمله پیش‌دستانه تهران منجر شود. این نگرانی در شرایطی مطرح است که در حال حاضر هیچ ناو هواپیمابر آمریکایی در خاورمیانه مستقر نیست. وزارت دفاع آمریکا اعلام کرده است که ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» را به منطقه اعزام خواهد کرد، اما رسیدن آن از دریای چین دست‌کم یک هفته زمان می‌برد.

لوموند می‌افزاید : تهران نیز تجربه تلخی از «دیپلماسی فریبنده» واشنگتن در حافظه دارد. در ژوئن ۲۰۲۵، دونالد ترامپ هم‌زمان با مطرح کردن پیشنهاد مذاکره، عملاً زمینه را برای آغاز جنگ هوایی اسرائیل علیه ایران فراهم کرد. به گفته یک منبع منطقه‌ای، نتانیاهو از آن زمان تاکنون چندین بار از رئیس‌جمهوری آمریکا خواسته است مجوز ازسرگیری حملات گسترده به ایران را صادر کند، اما این درخواست‌ها در سال ۲۰۲۵ بی‌پاسخ مانده است.
رؤیای سقوط رژیم تهران
در محافل نزدیک به نخست‌وزیر اسرائیل، سقوط جمهوری اسلامی به‌منزله نقطه اوج مجموعه‌ای از درگیری‌ها تلقی می‌شود که از حمله حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد. یکی از نزدیکان نتانیاهو به لوموند گفته است: «برای نتانیاهو، سقوط رژیم ایران پایان منطقی دو سال جنگ است.» به باور این محافل، پس از شکست نظامی حزب‌الله لبنان و سقوط حکومت بشار اسد در سوریه، نوبت به تهران رسیده است.

در نهادهای امنیتی اسرائیل نیز این برداشت تقویت شده که شرایط کنونی با گذشته تفاوت دارد. تامیر هایمن، رئیس پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل و مدیر کنونی مؤسسه مطالعات امنیت ملی این کشور، روز چهارشنبه ۱۴ ژانویه در گفتگو با رادیوی ارتش اسرائیل گفت: «تحلیل کنونی اطلاعاتی این است که یک خیزش مردمی می‌تواند به سقوط رژیم بینجامد.» او تأکید کرد که چنین ارزیابی‌ای نه در اوج جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۲۰۲۲ وجود داشت و نه در جریان جنگ ژوئن گذشته.

به گفته هایمن، همین چشم‌انداز است که اسرائیل و آمریکا را به حفظ تهدید در سطح بالا سوق می‌دهد: «ترامپ زمانی ضربه خواهد زد که مطمئن شود این ضربه، ضربه نهایی است؛ وقتی وضعیت به نقطه بی‌بازگشت رسیده باشد».
پنجره‌ای که ممکن است بسته شود
با این حال، برخی کارشناسان اسرائیلی هشدار می‌دهند که سرکوب خونین اخیر می‌تواند این «پنجره فرصت» را به‌سرعت ببندد. راز زیمت، دیگر پژوهشگر مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است: «این پنجره معمولاً بسیار کوتاه است و زمانی بسته می‌شود که رژیم موفق شود با زور، معترضان را پراکنده کند.»

نادیده گرفتن سرکوب روزهای ۱۰ و ۱۱ ژانویه، از نگاه برخی تحلیلگران اسرائیلی، خطری جدی در پی دارد. آونر ویلان، از مقام‌های پیشین دستگاه امنیتی اسرائیل، می‌گوید: «اگر ترامپ عقب‌نشینی کند، این یک خیانت بزرگ آمریکا خواهد بود؛ خیانتی که منطقه برای دهه‌ها آن را به یاد خواهد داشت.» به باور او، هر اقدام آمریکا تنها زمانی معنا دارد که «حامیان رژیم را از ادامه سرکوب دلسرد کند». وی تأکید می‌کند: «نه حمله سایبری کافی است، نه زدن چند پایگاه نظامی. اگر قرار به اقدام باشد، باید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، و بخشی از رأس حاکمیت هدف قرار گیرند، یا دست‌کم چنین هدفی به‌صراحت اعلام شود.» راز زیمت نیز بر این باور است که تنها چنین ضربه‌ای می‌تواند به شکستن انسجام درونی نظام و بازگشت گسترده مردم به خیابان‌ها بینجامد.
تردیدها درباره دفاع موشکی ایران و نقش اسرائیل
در محافل کارشناسی اسرائیل، بحثی محتاطانه در جریان است: آیا اسرائیل باید در صورت حمله آمریکا، مستقیماً وارد عمل شود؟ اسرائیل از سال‌ها پیش نشان داده که نفوذ عمیقی در ساختارهای امنیتی ایران دارد و دست‌کم می‌تواند در شناسایی اهداف، واشنگتن را یاری دهد. موساد مدعی است که هر روز صبح حتا از کابوس های شبانه علی خامنه‌ای بااطلاع است.

در جنگ ژوئن گذشته، اسرائیل در ساعات نخست، ستاد فرماندهی ارتش ایران را هدف قرار داد، کنترل آسمان را به دست گرفت و بخشی از توان هسته‌ای و نظامی ایران را نابود کرد. با این حال، به نوشته لوموند، تهران از آن زمان بخشی از ذخایر موشکی و پرتابگرهای خود را بازسازی کرده است.

هلوئیز فایه، پژوهشگر مؤسسه روابط بین‌الملل فرانسه، هشدار داده است که وضعیت سامانه‌های دفاع موشکی ایران پس از ژوئن ۲۰۲۵ همچنان نامشخص است و از سوی دیگر، بخشی از توان دفاعی آمریکا نیز در منطقه حضور ندارد؛ وضعیتی که می‌تواند اسرائیل را در برابر واکنش ایران آسیب‌پذیرتر کند.

در نهایت، لوموند یادآور می‌شود که ابزارهایی مانند خرابکاری صنعتی، حملات سایبری به زیرساخت‌های حیاتی و عملیات هدفمند - که اسرائیل پیشتر به استفاده از آنها در ایران متهم شده - تنها در صورتی کارآمد خواهند بود که اعتراض‌ها به یک جنبش پایدار و فرسایشی بدل شوند و رژیم، علی‌رغم سرکوب، همچنان یکپارچه باقی بماند.

در چنین شرایطی، سکوت کنونی اسرائیل نه از سر بی‌تفاوتی، بلکه به‌عنوان بخشی از محاسبه‌ای پیچیده دیده می‌شود: انتظار برای لحظه‌ای که مداخله، نه صرفاً یک پیام، بلکه «ضربه نهایی» باشد.

با این حال، رسانه‌های اسرائیلی گزارش داده‌اند که داوید بارنئا، رئیس سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل (موساد)، روز جمعه وارد ایالات متحد آمریکا شده است تا با مقام‌های ارشد امنیتی و سیاسی آمریکا درباره تحولات ایران گفتگو کند.

به نوشته این رسانه‌ها، گفتگوهای رئیس موساد با همتایان آمریکایی‌اش، بر سناریوهای احتمالی واکنش آمریکا، خطر پاسخ متقابل ایران علیه اسرائیل یا منافع آمریکا، و ارزیابی زمان‌بندی هرگونه اقدام احتمالی متمرکز است. هم‌زمان، برخی برآوردهای اطلاعاتی غربی حاکی از آن است که خطر اقدام فوری نظامی آمریکا و در نتیجه، خطر واکنش تلافی‌جویانه ایران، در کوتاه‌مدت کاهش یافته است.