از ماچادوی ونزوئلا تا پهلوی ایران؛ ترامپ با تمجید قانع می‌شود یا با منافع؟

یورونیوز: در حالی که تنها دوازده روز از عملیات نظامی ایالات متحده و بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهوری ونزوئلا، می‌گذرد، قرار است دونالد ترامپ روز پنج‌شنبه در کاخ سفید با ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون این کشور و برنده جایزه نوبل صلح، دیدار کند.

دیداری که زمان‌بندی و حاشیه‌های آن، بیش از خودِ ملاقات، توجه تحلیلگران را جلب کرده است.

این دیدار درست در همان روزی انجام می‌شود که رئیس‌جمهوری آمریکا در گفت‌وگو با خبرنگاران، دلسی رودریگز، معاون مادورو و رئیس‌جمهوری موقت ونزوئلا، را «آدمی فوق‌العاده» توصیف کرد و گفت: «ما خیلی خوب با او کار کرده‌ایم.» رودریگز پس از بازداشت مادورو، با چراغ سبز کاخ سفید اداره امور کشور را در دست گرفته است؛ موضوعی که به نظر می‌رسد نشانه‌ای از رویکرد دوگانه و حساب‌شده ترامپ باشد.
ماچادو؛ دیدار بدون تعهد
اگرچه دیدار ماچادو با ترامپ می‌تواند در نگاه اول نشانه‌ای از حمایت واشنگتن از اپوزیسیون ونزوئلا تلقی شود، اما مواضع اخیر رئیس‌جمهوری آمریکا این احتمال را تقویت می‌کند که او هنوز تصمیمی قطعی درباره نقش ماچادو در آینده سیاسی این کشور نگرفته است.

ترامپ پیش‌تر و پس از بازداشت مادورو، به‌صراحت گفته بود که ماچادو را گزینه‌ای دارای محبوبیت کافی برای رهبری دوره گذار نمی‌داند؛ اظهارنظری که برای بسیاری از حامیان اپوزیسیون غافلگیرکننده بود. این در حالی است که آمریکا مادورو را به اتهام‌هایی چون «تروریسم مرتبط با مواد مخدر»، توطئه و قاچاق کوکائین و سلاح تحت پیگرد قرار داده است.

به نظر می‌رسد همین تناقض ظاهری – سردی نسبت به ماچادو و هم‌زمان تعامل با رودریگز – به پرسش اصلی درباره سفر رهبر اپوزیسیون به واشنگتن تبدیل شده است: آیا این دیدار صرفا شنیدن دیدگاه‌هاست یا مقدمه‌ای برای نقش‌آفرینی واقعی اپوزیسیون در برنامه‌های آمریکا برای آینده ونزوئلا؟
نوبل صلح و تلاش برای جلب نظر ترامپ
ماچادو در روزهای گذشته تلاش کرده است در برابر اظهارات سرد ترامپ، خونسردی خود را حفظ کند و هم‌زمان اهمیت این دیدار را بالا ببرد. او پیش‌تر حتی اعلام کرده بود حاضر است جایزه نوبل صلحی را که دسامبر گذشته در اسلو دریافت کرد، به ترامپ تقدیم کند؛ اقدامی که بسیاری آن را تلاشی آشکار برای جلب نظر رئیس‌جمهوری آمریکا ارزیابی کردند.

ترامپ نیز گفته است انتظار دارد ماچادو این جایزه را به او پیشنهاد دهد و افزوده که قصد دارد آن را بپذیرد؛ هرچند کمیته نوبل پیش‌تر هشدار داده که این جایزه قابل انتقال نیست. این ماجرا، خود به یکی از محورهای نمادین این دیدار تبدیل شده و به نظر می‌رسد بیش از آنکه جنبه تشریفاتی داشته باشد، بازتاب‌دهنده نوع رابطه قدرت میان دو طرف است.
الگوی تکرارشونده: از ماچادو تا پهلوی
رفتار ترامپ در قبال ماچادو، بسیاری از تحلیلگران را به یاد موضع‌گیری‌های او درباره رضا پهلوی انداخته است. رئیس‌جمهوری آمریکا در مصاحبه‌های مختلف، بارها ابراز تردید کرده که رضا پهلوی از محبوبیت لازم در داخل ایران برخوردار باشد. مواضعی مشابه با آنچه رئیس جمهور آمریکا در خصوص ماچادو هم به زبان آورده است.

این در حالی است که پهلوی و ماچادو، هر دو تلاش کرده‌اند ترامپ را منجی کشور خود معرفی کنند و با تعریف و تمجید از او، رئیس جمهور آمریکا را به حمایت از خود ترغیب کنند. اما این رویکرد دست‌کم تاکنون چندان جواب نداده است.

بررسی رفتارهای گذشته ترامپ این احتمال را پررنگ می‌کند که او به‌طور کلی تمایلی به شرط‌بندی زودهنگام روی چهره‌های اپوزیسیون خارج‌نشین ندارد؛ چه در ونزوئلا و چه در ایران. به نظر می‌رسد معیار اصلی ترامپ نه جایگاه بین‌المللی یا حمایت رسانه‌ای، بلکه توان واقعی اثرگذاری در داخل کشورهاست.
یکی به نعل و یکی به میخ
ترامپ هم‌زمان که با ماچادو دیدار می‌کند، از رودریگز تمجید می‌کند؛ همان‌طور که در مورد ایران، در کنار تهدیدهای لفظی، از هرگونه تعهد صریح به اپوزیسیون پرهیز کرده است. این رفتار، از نگاه بسیاری از ناظران، نشانه سیاستی است که می‌توان آن را «انتظار فعال» نامید: باز گذاشتن همه گزینه‌ها تا زمانی که توازن قوا روشن‌تر شود.

در مورد ایران، این احتیاط حتی پررنگ‌تر به نظر می‌رسد. مسئله تقابل با جمهوری اسلامی، به‌طور قابل توجهی با کاراکاس متفاوت است؛ از ساختار امنیتی و منطقه‌ای گرفته تا وزن بازیگران داخلی. به همین دلیل، اگرچه برخی شباهت‌ها در لحن و رفتار ترامپ دیده می‌شود، اما بعید است او نسخه ونزوئلا را بدون تعدیل در قبال ایران به کار بگیرد.

مجموع این نشانه‌ها این برداشت را تقویت می‌کند که ترامپ، چه در ونزوئلا و چه در ایران، بیش از آنکه به دنبال معرفی رهبر آینده باشد، در حال سنجش میدان است.

دیدار با ماچادو، تمجید از رودریگز و اظهارات محتاطانه درباره رضا پهلوی، همگی نشان می‌دهد که احتمالا رئیس‌جمهوری آمریکا فعلا ترجیح می‌دهد منتظر روشن‌تر شدن توازن قوا بماند و از تعهد زودهنگام به هر چهره‌ای پرهیز کند.