سوگواری فلسطینیان در عزای صدام حسین

در حالی که بسیاری از مسلمانان در عراق، ایران و کویت از اعدام صدام حسین اظهار خوشحالی کردند، برخی دیگر از مسلمانان در شمال آفریقا، اردن و فلسطین در مرگ او به سوگ نشستند.

گروه هایی از فلسطینیان در سرزمین های اشغالی در اعتراض به اعدام صدام حسین تظاهرات کردند

چنین رویکرد متفاوتی نسبت به اعدام صدام حسین در بین مسلمانان نشان می دهد که آنها هر کدام از زوایه سود و زیان خاص خود به امور جهان می نگرند و در مجموع توجه چندانی به سود و زیان همکیشان خود ندارند.

در این میان واکنش فلسطینی ها به اعدام صدام حسین مثال زدنی است. فلسطینی ها بیش از سایر اعراب خود را سوگوار صدام حسین نشان دادند.

طبق گزارش رسانه های بین المللی، صدها تن از مردم جنین و بیت لحم و سایر شهرهای فلسطینی در کرانه باختری رود اردن با برپایی خیمه های عزا در خیابان ها به سوگ صدام حسین نشستند و علیه جورج بوش، رئیس جمهور آمریکا، نوری مالکی، نخست وزیر عراق، و مقتدی صدر روحانی تندرو شیعه شعار دادند.

سوگواری فلسطینی ها در مرگ صدام حسین شاید طبیعی به نظر برسد چرا که رئیس جمهور سابق عراق، یکی از جدی ترین حامیان فلسطین به شمار می رفت.

آیا تداوم اشغال سرزمین های فلسطینی و تحقیرهای ناشی از آن، هر رهبر ضد اسراییلی را صرف نظر از سیاست وی در برابر ملتش، نزد فلسطینی ها محبوب کرده است؟

در واقع فلسطینی ها چندین دهه متحد نزدیک صدام حسین بودند و در برخی مراحل، این اتحاد را به بهای از دست دادن متحدان دیگر حفظ کردند.

برای نمونه با وقوع انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ خورشیدی (1979 میلادی) نظام برآمده از انقلاب نزدیکترین روابط را با سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) برقرار کرد و رهبران انقلاب از یاسر عرفات رئیس فقید ساف در تهران به گرمی استقبال کردند.

عرفات بر سر دو راهی ایران و عراق

در آن مقطع، چرخش کامل سیاسی ایران از صورت متحد نزدیک آمریکا و دوست اسراییل به سمت دشمنی با آنها، برای یاسر عرفات غنیمتی باورنکردنی بود بخصوص اینکه در همان زمان انور سادات رئیس جمهور وقت مصر، با امضای پیمان کمپ دیوید با اسراییل، زمینه انزوای ساف را در سطح جهان فراهم آورده بود.

خوشحالی آقای عرفات از چرخش سیاسی ایران به سمت فلسطین اما چندان دیر نپایید، زیرا با آغاز جنگ عراق و ایران در شهریور سال ۱۳۵۹ رهبر ساف پس از یک دوره تلاش ناکام دیپلماتیک برای میانجی گری بین دو کشور، در نهایت مجبور شد بین آیت الله خمینی و صدام حسین یکی را انتخاب کند و او بدون هرگونه پرده پوشی صدام حسین را انتخاب کرد.

حمایت یاسر عرفات از صدام حسین در جنگ هشت ساله ایران و عراق، سبب بروز خصومت بین ساف و جمهوری اسلامی شد.

رهبران جمهوری اسلامی با همذات دانستن صدام حسین و یاسر عرفات با رهبران اسراییل و آمریکا، تلاش کردند تا مساله فلسطین را از رهبران ساف جدا نشان دهند و حتی ادامه جنگ با عراق را حرکتی ضد اسراییلی و با هدف آزادی بیت المقدس معرفی کنند.

رهبران ساف نیز به نوبه خود در برابر این رویکرد جمهوری اسلامی واکنش خشمگینانه ای بروز دادند به طوری که صلاح خلف (ابوایاد) رهبر بلندپایه فقید ساف، شعار دولت ایران مبنی بر "راه قدس از کربلا می گذرد" را به مسخره گرفتن آرمان فلسطین دانست.

جنگ با ایران؛ خصومت با اسرائیل

با پایان یافتن جنگ ایران و عراق، در روابط تهران و ساف تحول چشمگیری روی نداد، اما روابط ساف با عراق مستحکمتر شد چرا که صدام حسین به اتکاء به زرادخانه سلاح های موشکی و شیمیایی خود که در طول جنگ با ایران به آنها دست یافته بود، در صدد برآمد که قدرت نظامی خود را برای بیرون راندن اسراییل از سرزمین های اشغالی کرانه باختری و نوار غزه، به کار گیرد.

اظهارات صدام حسین مبنی بر تغییر توازن قوا در خاورمیانه و لزوم عقب نشینی اسراییل از سرزمین های اشغالی، به همان اندازه که برای فلسطینی ها خوشایند بود، زنگ خطر را برای اسراییل به صدا در آورد.

حملات موشکی عراق به خاک اسراییل در زمان جنگ اول خلیج فارس، موجب خوشحالی بسیاری فلسطینی ها بود که در کرانه باختری و نوار غزه با فرود آمدن هر موشک عراقی به شهرهای اسراییلی، به پشت بامها می رفتند و از صدام می خواستند تل آویو را هم هدف قرار دهد

در این دوره، اسراییلی ها از امکان حمله پیشگیرانه خود به تاسیسات نظامی عراق سخن می گفتند و صدام حسین نیز با اشاره به سلاح های شیمیایی خود تهدید می کرد که اگر کشورش مورد حمله اسراییل قرار گیرد، نیمی از اسراییل را ویران خواهد کرد.

در گیر و دار تهدیدهای متقابل عراق و اسراییل، صدام حسین در اقدامی که تحلیل گران هنوز هم نسبت به انگیزه آن دچار اختلاف هستند، به خاک کویت لشکر کشید و آن را به خاک عراق ضمیمه کرد.

موشک های صدام؛ شادی فلسطینیان

مهاجران فلسطینی ساکن در کویت از حمله عراق استقبال کردند و به همکاری با نیروهای اشغالگر پرداختند. این اقدام فلسطینی های ساکن کویت خشم ساکنان محلی و سایر اعراب محافظه کار را علیه مجموعه فلسطینی ها برانگیخت و اوضاع زمانی بغرنجتر شد که یاسر عرفات نیز ضمن خودداری از محکوم کردن حمله عراق به کویت، عملا در کنار محدود رهبران عرب متحد صدام حسین باقی ماند.

یاسر عرفات در طول اشغال کویت تلاش بسیاری کرد تا آمریکا و متحدان آن را از حمله به عراق باز دارد، اما تلاش او بی نتیجه ماند.

	صدام حسین در طول انتفاضه دوم فلسطینیان به عاملان عملیات انتحاری علیه اهداف اسراییلی کمک مالی می کرد

جنگ در اوایل سال ۱۹۹۱ علیه عراق آغاز شد در حالی که بسیاری از فلسطینی ها می پنداشتند که صدام حسین به صورت نیرویی شکست ناپذیر در آمده است.

حملات موشکی عراق به خاک اسراییل در طول جنگ، موجی از شور و شادی در بین فلسطینی ها پدید آورد. مردم شهرهای رام الله، الخلیل، نابلس، جنین و بیت لحم و سایر شهرهای کرانه باختری و نوار غزه با فرود آمدن هر موشک عراقی به شهرهای اسراییلی، به پشت بامها می رفتند و از صدام حسین می خواستند که تل آویو را هدف سلاح های شیمیایی خود قرار دهد.

این بار هم شور و شادی فلسطینی ها دیری نپایید، زیرا پس از چهل روز بمباران بی سابقه عراق توسط آمریکا و متحدانش، صدام حسین نه فقط مجبور به عقب نشینی از کویت شد، بلکه اغلب تاسیسات نظامی و صنعتی عراق از بین رفت و او مجبور شد دوازده قطعنامه تحقیرآمیز سازمان ملل را برای خلع سلاح خود و پرداخت غرامت به کویت بپذیرد.

در عزای حامی؟

پایان جنگ اما برای فلسطینی ها هم مصیبت بار بود. آنها تاوان اتحاد خود را با صدام حسین از طریق اخراج مهاجران فلسطینی از کویت و قطع کمک های مالی چند کشور عرب دیگر پرداختند.

آیا تداوم بیش از حد منازعه اعراب و اسراییل به رهبران مسلمان این فرصت را داده که به رغم سیاست های سرکوب گرانه داخلی خود، با طرح شعارهای ضد اسراییلی به قهرمان فلسطینیان و برخی دیگر از توده های عرب و مسلمان بدل شوند؟

با گذشت زمان اما فلسطینی ها سعی کردند که روابط خود را با کشورهای محافظه کار عرب ترمیم کنند و صدام حسین محکوم به انزوا را به فراموشی بسپارند.

صدام حسین اما در طول انتفاضه دوم نیز با حمایت مالی از عاملان عملیات انتحاری علیه اهداف اسراییلی ظهوری دوباره برای فلسطینی ها داشت، هر چند که به دلیل ضعف بین المللی خود نتوانست سبب تحرک تازه ای در بین آنان شود.

با این سابقه، شاید چندان غیر طبیعی نباشد که فلسطینی ها برای صدام سوگواری کنند، اما جای طرح این پرسش وجود دارد که چرا آنان به رنج مردمی را که در عراق، ایران و کویت قربانی بی رحمی صدام حسین شدند، توجهی ندارند؟

آیا تداوم اشغال سرزمین ها و تحقیرهای ناشی از آن، هر رهبر ضد اسراییلی را صرف نظر از سیاست وی در برابر ملتش، نزد فلسطینی ها محبوب کرده است و یا اینکه، تداوم بیش از حد منازعه اعراب و اسراییل به رهبران مسلمان این فرصت را داده است که به رغم سیاست های سرکوب گرانه داخلی خود، با طرح شعارهای ضد اسراییلی به قهرمان فلسطینیان و برخی دیگر از توده های عرب و مسلمان بدل شوند؟