تحلیل سیانان: جنگ ایران موهبتی برای «ماشین جنگی» روسیه
+5
رأی دهید
-0
برخی تحلیلگران سیاسی بر این باورند که در وضعیت جنگ ایران، اقتصاد درمانده روسیه یک طناب نجات پیدا کرده است، چرا که قیمت بالای نفت در حال تقویت خزانه کرملین است. به گفته آنها بزرگترین برنده جنگ ایران، روسیه است.
سیانان با انتشار گزارشی تحلیلی درباره جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی به پیامدهای این جنگ برای روسیه پرداخته است. این گزارش با اشاره به این که در جنگ ایران، "اقتصاد درمانده روسیه یک طناب نجات بسیار ضروری برای خود را دریافت کرده است" مینویسد: «قیمتهای بالای نفت در حال تقویت خزانه کرملین هستند، به پر کردن یک شکاف در بودجه دولتی آن کمک میکنند و تلاش جنگی در اوکراین را حفظ میکنند.»
نویسنده گزارش سیانان در ادامه مینویسد: «فراتر از نفت، تقلا و رقابت جهانی برای تامین گاز طبیعی و کود شیمیایی، که آنها نیز در نتیجه درگیری ایران دچار اختلال شدهاند، میتواند سودهای مالی روسیه را بیشتر نیز تقویت کند.»
بن کاهیل، پژوهشگر ارشد در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، یک اندیشکده در واشنگتن با بیان این که "بزرگترین برنده درگیری ایران روسیه است"، به سیانان میگوید: «کرملین اکنون میتواند نفت خام روسیه را که پیشتر با تخفیف فروخته میشد با قیمت کامل بازار بفروشد، که این موضوع برای اقتصاد آن، یک چرخش نسبتا بزرگ را رقم میزند.»
الکساندرا پروکوپنکو، پژوهشگر در مرکز روسیه و اوراسیای کارنگی، یک موسسه پژوهشی متمرکز بر روسیه در برلین نیز با بیان این که "این سود بادآورده برای امور مالی عمومی روسیه در یک لحظه مهم به دست میآید"، میگوید که پیش از جنگ ایران، "روسیه به سوی یک بحران واقعی بودجهای پیش میرفت".
به گفته سرگئی واکولنکو، پژوهشگر ارشد در مرکز روسیه و اوراسیای کارنگی، تا اواسط مارس، قیمت نفت خام اورال روسیه به ۹۰ دلار در هر بشکه رسیده بود، که این میزان، دو برابر نرخ ماه فوریه است.
او پیش از این گفته بود که حتی یک افزایش کوچکتر، به میزان ۳۰ دلار در هر بشکه، که اوایل مارس دیده شد، به معنی ۸.۵ میلیارد دلار درآمد اضافی در ماه بود، "که ۵ میلیارد دلار آن وارد خزانه دولت میشود و بقیه به شرکتهای نفتی میرسد".
یک پژوهشگر ارشد در اندیشکده بروگل مستقر در بروکسل هم با اشاره به این که درآمدهای نفت و گاز طبیعی حدود یکچهارم بودجه فدرال روسیه را تشکیل میدهند، میگوید: «این درآمدها برای تامین مالی ماشین جنگی آن در اوکراین مهم هستند. این برای اوکراین خبر بدی است.»
افزایش قیمت نفت و کاهش فشار ترامپ بر روسیه
سیانان در گزارش تحلیل خود با اشاره به این که پیش از جنگ ایران، "مجموعه خریداران نفت روسیه در حال کوچکتر شدن بود و مشتریان به دلیل تحریمهای سختگیرانهتر اتحادیه اروپا و واشنگتن خواستار تخفیفهای سنگین بودند"، مینویسد: «کاخ سفید همچنین هند، یکی از بزرگترین خریداران نفت خام روسیه در سالهای اخیر، را مجازات کرده بود.»
نویسنده با بیان این که چنین فشاری بر روسیه، "در حال اثر کردن بود"، مینویسد: «بنا بر اعلام آژانس بینالمللی انرژی، صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی روسیه در فوریه به ۶.۶ میلیون بشکه در روز سقوط کرد، که پایینترین سطح آن از آغاز تهاجم سال ۲۰۲۲ به اوکراین بود. درآمدهای صادراتی در آن ماه در مقایسه با یک سال قبل حدود ۳۰ درصد سقوط کرد.»
به باور نویسنده، از آن زمان، جنگ ایران تغییرات شدیدی را در وضعیت اقتصادی روسیه رقم زده است، که بخشی از آن به لطف یک چرخش آشکار در موضع قبلی دولت ترامپ درباره نفت مسکو بوده است.
سیانان مینویسد: «اوایل همین ماه، ایالات متحده به طور موقت تحریمها علیه نفت خام روسیه که از راه دریا حمل میشود را کاهش داد تا اجازه دهد، نفت به جریان خود در بازار جهانی ادامه دهد.»
این گزارش با استناد به دادههای منتشر شده کلپر، ارائهدهنده دادهها و تحلیلهای لحظهای جریان نفت، مینویسد که محمولههای روسیه به هند، با پایان ماه مارس، در مقایسه با فوریه، تقریبا دو برابر خواهند شد، زیرا پالایشگاههای هندی در حال افزایش خریدهای خود هستند تا کاهش عرضه نفت از خاورمیانه را جبران کنند.»
منفعت دیگر روسیه از جنگ ایران؛ گاز طبیعی و کودهای شیمیایی
گزارش سیانان در ادامه با اشاره به این که جنگ جدید در خاورمیانه "میتواند دستاوردهای مالی و راهبردی دیگری نیز برای کرملین به همراه بیاورد"، مینویسد: «تنگه هرمز فقط برای نفت یک مسیر ترانزیتی مهم نیست، بلکه برای گاز طبیعی مایع، کودهای شیمیایی، هلیوم و آلومینیوم نیز مهم است، که روسیه همه آنها را در مقادیر عظیم تولید میکند.»
به گفته کارشناسان، روسیه که دومین صادرکننده بزرگ کود شیمیایی در جهان است، هماکنون نیز سفارشهای "بیشتر و بیشتری" دریافت میکند، و واردکنندگان در نیجریه و غنا، "محمولهها را برای سهماهه سوم امسال پیشخرید کردهاند."
کارشناسان همچنین بر این باورند که این معاملات، میتوانند در آینده "به یک وابستگی تبدیل شوند که ممکن است بیشتر از هر آتشبسی دوام بیاورد".
روسیه همچنین پس از ایالات متحده دومین تولیدکننده بزرگ گاز طبیعی در جهان است. نویسنده گزارش سیانان میافزاید که هماکنون نیز گمانهزنیهایی مبنی بر این وجود دارد که "اتحادیه اروپا ممکن است جدول زمانی حذف تدریجی گاز طبیعی روسیه را به تعویق بیندازد".
در حال حاضر نوامبر ۲۰۲۷ به عنوان مهلت توقف همه واردات روسیه تعیین شده است.
برخی از کارشناسان بر این باورند که کاهش تحریمهای آمریکا علیه بخشی از نفت روسیه، اگرچه جنبه نمادین دارد اما در را برای کرملین باز میکند تا با ایالات متحده درباره امتیازهای بلندمدتتر دوباره مذاکره کند.
هند و چین در حجم واردات خود از خلیج فارس بازنگری میکنند
گزارش سیانان با استناد به نظر واکولنکو از مرکز روسیه و اوراسیای کارنگی میگوید: «اگر هند و چین وابستگی خود به سوختهای فسیلی از خاورمیانه را کاهش دهند، ممکن است به شکل فزایندهای به واردات از روسیه روی بیاورند.»
او میافزاید: «این میتواند استدلال برای بعضی پروژههای زیرساختی بزرگمقیاس را تقویت کند، که خود آن نیز تقویت دیگری برای اقتصاد روسیه را رقم خواهد زد.»
او در همین رابطه اشاره میکند که چین، پیشتر تمایل نداشت به پروژه پیشنهادی خط لوله گاز طبیعی "پاور آو سیبریا ۲" روسیه متعهد شود اما "اکنون ممکن است پکن تمایل بیشتری به این موضوع پیدا کرده باشد".
او میگوید: «یک مسیر امن زمینی برای گاز، که در برابر بسته شدنهای تنگه هرمز و محاصرههای دریایی آسیبناپذیر باشد، اکنون حتی از وضعیت شش ماه پیش نیز جذابتر به نظر میرسد.»
به باور نویسنده، گسترش عمده خط لوله سیبری شرقی، اقیانوس آرام، که در حال حاضر توانایی انتقال ۱.۶ میلیون بشکه نفت در روز از روسیه به آسیا را دارد نیز، اکنون ناگهان برای روسیه و چین "بسیار منطقی به نظر میرسد".
گزارش سیانان در ادامه با اشاره به این که "اشتهای تازه آسیا برای سوختهای فسیلی روسیه ممکن است دوام نیاورد"، مینویسد: «شوک انرژی ناشی از جنگ ایران، چین و هند را وادار خواهد کرد که تلاش خود را برای انرژیهای تجدیدپذیر داخلی و حتی زغالسنگ دوچندان کنند.»
بر این اساس، این دو کشور دارای بیشترین جمعیت در جهان، "هر کاری خواهند کرد تا وابستگی وارداتی خود را کاهش دهند".
این گزارش میافزاید که روسیه همچنین در برابر افزایش گستردهتر هزینههای حملونقل و قیمت کالاهای مبادلهشده در نتیجه جنگ ایران نیز مصون نیست.
طبق اعلام سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، انتظار میرود اقتصاد روسیه امسال ۰.۶ درصد رشد کند. این میزان در سال ۲۰۲۵، یک درصد بود.
به باور نویسنده، این کاهش پیشبینیشده نشان میدهد که درآمدهای بادآورده در کوتاهمدت، راهحلی پایدار برای اقتصاد روسیه به شمار نمیروند. این گزارش در پایان مینویسد که مشکلات اقتصادی کرملین، در جریان جنگ چندساله آن در حال چندبرابر شدن هستند، "جنگی که به بدهی دولت افزوده و سرمایهگذاری تجاری را تضعیف کرده است."
گمانهزنی درباره درخواست مالی مسکو از بازرگانان
کرملین اخیرا گزارشهایی مبنی بر این که ولادیمیر پوتین ، رئیس جمهور روسیه، از بازرگانان برجسته این کشور خواسته که برای تثبیت وضعیت مالی روسیه، پول اهدا کنند، رد کرده است.
این گزارشها از سوی رسانه مستقل روسی The Bell و همچنین فایننشال تایمز پس از آن منتشر شدند که پوتین اخیرا نشستی پشت درهای بسته با رهبران کسبوکار این کشور برگزار کرده بود.
در همین راستا دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، به خبرنگاران گفت: «این که پوتین چنین درخواستی کرده باشد صحت ندارد.»
با این حال، او گفت که یکی از شرکتکنندگان در این نشست گفته است که میخواهد "مبلغ بسیار بزرگی" به دولت اهدا کند.
پسکوف در عین حال مدعی شد که "این پول برایجنگ نیست" و افزود: «این کاملاً ابتکار خود او بود و نه رئیسجمهور پوتین. البته، رئیس دولت از چنین ابتکاری استقبال کرد.»
رسانه The Bell در گزارش خود درباره این نشست نوشته بود که پوتین درباره تأمین مالی نظامی بحث کرده و گفته است که روسیه تا زمان تصرف مناطق باقیمانده از منطقه شرقی دونباس اوکراین به ادامه خواهد داد.
منابعی پیش از این به خبرگزاری رویترز گفته بودند که دولت روسیه در حال آمادهسازی کاهش احتمالی ۱۰ درصدی در تمام هزینههای "غیرحساس" در بودجه امسال است، اما تصمیم نهایی به پایداری افزایش قیمت نفت بستگی خواهد داشت
سیانان با انتشار گزارشی تحلیلی درباره جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی به پیامدهای این جنگ برای روسیه پرداخته است. این گزارش با اشاره به این که در جنگ ایران، "اقتصاد درمانده روسیه یک طناب نجات بسیار ضروری برای خود را دریافت کرده است" مینویسد: «قیمتهای بالای نفت در حال تقویت خزانه کرملین هستند، به پر کردن یک شکاف در بودجه دولتی آن کمک میکنند و تلاش جنگی در اوکراین را حفظ میکنند.»
نویسنده گزارش سیانان در ادامه مینویسد: «فراتر از نفت، تقلا و رقابت جهانی برای تامین گاز طبیعی و کود شیمیایی، که آنها نیز در نتیجه درگیری ایران دچار اختلال شدهاند، میتواند سودهای مالی روسیه را بیشتر نیز تقویت کند.»
بن کاهیل، پژوهشگر ارشد در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، یک اندیشکده در واشنگتن با بیان این که "بزرگترین برنده درگیری ایران روسیه است"، به سیانان میگوید: «کرملین اکنون میتواند نفت خام روسیه را که پیشتر با تخفیف فروخته میشد با قیمت کامل بازار بفروشد، که این موضوع برای اقتصاد آن، یک چرخش نسبتا بزرگ را رقم میزند.»
الکساندرا پروکوپنکو، پژوهشگر در مرکز روسیه و اوراسیای کارنگی، یک موسسه پژوهشی متمرکز بر روسیه در برلین نیز با بیان این که "این سود بادآورده برای امور مالی عمومی روسیه در یک لحظه مهم به دست میآید"، میگوید که پیش از جنگ ایران، "روسیه به سوی یک بحران واقعی بودجهای پیش میرفت".
به گفته سرگئی واکولنکو، پژوهشگر ارشد در مرکز روسیه و اوراسیای کارنگی، تا اواسط مارس، قیمت نفت خام اورال روسیه به ۹۰ دلار در هر بشکه رسیده بود، که این میزان، دو برابر نرخ ماه فوریه است.
او پیش از این گفته بود که حتی یک افزایش کوچکتر، به میزان ۳۰ دلار در هر بشکه، که اوایل مارس دیده شد، به معنی ۸.۵ میلیارد دلار درآمد اضافی در ماه بود، "که ۵ میلیارد دلار آن وارد خزانه دولت میشود و بقیه به شرکتهای نفتی میرسد".
یک پژوهشگر ارشد در اندیشکده بروگل مستقر در بروکسل هم با اشاره به این که درآمدهای نفت و گاز طبیعی حدود یکچهارم بودجه فدرال روسیه را تشکیل میدهند، میگوید: «این درآمدها برای تامین مالی ماشین جنگی آن در اوکراین مهم هستند. این برای اوکراین خبر بدی است.»
افزایش قیمت نفت و کاهش فشار ترامپ بر روسیه
سیانان در گزارش تحلیل خود با اشاره به این که پیش از جنگ ایران، "مجموعه خریداران نفت روسیه در حال کوچکتر شدن بود و مشتریان به دلیل تحریمهای سختگیرانهتر اتحادیه اروپا و واشنگتن خواستار تخفیفهای سنگین بودند"، مینویسد: «کاخ سفید همچنین هند، یکی از بزرگترین خریداران نفت خام روسیه در سالهای اخیر، را مجازات کرده بود.»
نویسنده با بیان این که چنین فشاری بر روسیه، "در حال اثر کردن بود"، مینویسد: «بنا بر اعلام آژانس بینالمللی انرژی، صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی روسیه در فوریه به ۶.۶ میلیون بشکه در روز سقوط کرد، که پایینترین سطح آن از آغاز تهاجم سال ۲۰۲۲ به اوکراین بود. درآمدهای صادراتی در آن ماه در مقایسه با یک سال قبل حدود ۳۰ درصد سقوط کرد.»
به باور نویسنده، از آن زمان، جنگ ایران تغییرات شدیدی را در وضعیت اقتصادی روسیه رقم زده است، که بخشی از آن به لطف یک چرخش آشکار در موضع قبلی دولت ترامپ درباره نفت مسکو بوده است.
سیانان مینویسد: «اوایل همین ماه، ایالات متحده به طور موقت تحریمها علیه نفت خام روسیه که از راه دریا حمل میشود را کاهش داد تا اجازه دهد، نفت به جریان خود در بازار جهانی ادامه دهد.»
این گزارش با استناد به دادههای منتشر شده کلپر، ارائهدهنده دادهها و تحلیلهای لحظهای جریان نفت، مینویسد که محمولههای روسیه به هند، با پایان ماه مارس، در مقایسه با فوریه، تقریبا دو برابر خواهند شد، زیرا پالایشگاههای هندی در حال افزایش خریدهای خود هستند تا کاهش عرضه نفت از خاورمیانه را جبران کنند.»
منفعت دیگر روسیه از جنگ ایران؛ گاز طبیعی و کودهای شیمیایی
گزارش سیانان در ادامه با اشاره به این که جنگ جدید در خاورمیانه "میتواند دستاوردهای مالی و راهبردی دیگری نیز برای کرملین به همراه بیاورد"، مینویسد: «تنگه هرمز فقط برای نفت یک مسیر ترانزیتی مهم نیست، بلکه برای گاز طبیعی مایع، کودهای شیمیایی، هلیوم و آلومینیوم نیز مهم است، که روسیه همه آنها را در مقادیر عظیم تولید میکند.»
به گفته کارشناسان، روسیه که دومین صادرکننده بزرگ کود شیمیایی در جهان است، هماکنون نیز سفارشهای "بیشتر و بیشتری" دریافت میکند، و واردکنندگان در نیجریه و غنا، "محمولهها را برای سهماهه سوم امسال پیشخرید کردهاند."
کارشناسان همچنین بر این باورند که این معاملات، میتوانند در آینده "به یک وابستگی تبدیل شوند که ممکن است بیشتر از هر آتشبسی دوام بیاورد".
روسیه همچنین پس از ایالات متحده دومین تولیدکننده بزرگ گاز طبیعی در جهان است. نویسنده گزارش سیانان میافزاید که هماکنون نیز گمانهزنیهایی مبنی بر این وجود دارد که "اتحادیه اروپا ممکن است جدول زمانی حذف تدریجی گاز طبیعی روسیه را به تعویق بیندازد".
در حال حاضر نوامبر ۲۰۲۷ به عنوان مهلت توقف همه واردات روسیه تعیین شده است.
برخی از کارشناسان بر این باورند که کاهش تحریمهای آمریکا علیه بخشی از نفت روسیه، اگرچه جنبه نمادین دارد اما در را برای کرملین باز میکند تا با ایالات متحده درباره امتیازهای بلندمدتتر دوباره مذاکره کند.
هند و چین در حجم واردات خود از خلیج فارس بازنگری میکنند
گزارش سیانان با استناد به نظر واکولنکو از مرکز روسیه و اوراسیای کارنگی میگوید: «اگر هند و چین وابستگی خود به سوختهای فسیلی از خاورمیانه را کاهش دهند، ممکن است به شکل فزایندهای به واردات از روسیه روی بیاورند.»
او میافزاید: «این میتواند استدلال برای بعضی پروژههای زیرساختی بزرگمقیاس را تقویت کند، که خود آن نیز تقویت دیگری برای اقتصاد روسیه را رقم خواهد زد.»
او در همین رابطه اشاره میکند که چین، پیشتر تمایل نداشت به پروژه پیشنهادی خط لوله گاز طبیعی "پاور آو سیبریا ۲" روسیه متعهد شود اما "اکنون ممکن است پکن تمایل بیشتری به این موضوع پیدا کرده باشد".
او میگوید: «یک مسیر امن زمینی برای گاز، که در برابر بسته شدنهای تنگه هرمز و محاصرههای دریایی آسیبناپذیر باشد، اکنون حتی از وضعیت شش ماه پیش نیز جذابتر به نظر میرسد.»
به باور نویسنده، گسترش عمده خط لوله سیبری شرقی، اقیانوس آرام، که در حال حاضر توانایی انتقال ۱.۶ میلیون بشکه نفت در روز از روسیه به آسیا را دارد نیز، اکنون ناگهان برای روسیه و چین "بسیار منطقی به نظر میرسد".
گزارش سیانان در ادامه با اشاره به این که "اشتهای تازه آسیا برای سوختهای فسیلی روسیه ممکن است دوام نیاورد"، مینویسد: «شوک انرژی ناشی از جنگ ایران، چین و هند را وادار خواهد کرد که تلاش خود را برای انرژیهای تجدیدپذیر داخلی و حتی زغالسنگ دوچندان کنند.»
بر این اساس، این دو کشور دارای بیشترین جمعیت در جهان، "هر کاری خواهند کرد تا وابستگی وارداتی خود را کاهش دهند".
این گزارش میافزاید که روسیه همچنین در برابر افزایش گستردهتر هزینههای حملونقل و قیمت کالاهای مبادلهشده در نتیجه جنگ ایران نیز مصون نیست.
طبق اعلام سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، انتظار میرود اقتصاد روسیه امسال ۰.۶ درصد رشد کند. این میزان در سال ۲۰۲۵، یک درصد بود.
به باور نویسنده، این کاهش پیشبینیشده نشان میدهد که درآمدهای بادآورده در کوتاهمدت، راهحلی پایدار برای اقتصاد روسیه به شمار نمیروند. این گزارش در پایان مینویسد که مشکلات اقتصادی کرملین، در جریان جنگ چندساله آن در حال چندبرابر شدن هستند، "جنگی که به بدهی دولت افزوده و سرمایهگذاری تجاری را تضعیف کرده است."
گمانهزنی درباره درخواست مالی مسکو از بازرگانان
کرملین اخیرا گزارشهایی مبنی بر این که ولادیمیر پوتین ، رئیس جمهور روسیه، از بازرگانان برجسته این کشور خواسته که برای تثبیت وضعیت مالی روسیه، پول اهدا کنند، رد کرده است.
این گزارشها از سوی رسانه مستقل روسی The Bell و همچنین فایننشال تایمز پس از آن منتشر شدند که پوتین اخیرا نشستی پشت درهای بسته با رهبران کسبوکار این کشور برگزار کرده بود.
در همین راستا دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، به خبرنگاران گفت: «این که پوتین چنین درخواستی کرده باشد صحت ندارد.»
با این حال، او گفت که یکی از شرکتکنندگان در این نشست گفته است که میخواهد "مبلغ بسیار بزرگی" به دولت اهدا کند.
پسکوف در عین حال مدعی شد که "این پول برایجنگ نیست" و افزود: «این کاملاً ابتکار خود او بود و نه رئیسجمهور پوتین. البته، رئیس دولت از چنین ابتکاری استقبال کرد.»
رسانه The Bell در گزارش خود درباره این نشست نوشته بود که پوتین درباره تأمین مالی نظامی بحث کرده و گفته است که روسیه تا زمان تصرف مناطق باقیمانده از منطقه شرقی دونباس اوکراین به ادامه خواهد داد.
منابعی پیش از این به خبرگزاری رویترز گفته بودند که دولت روسیه در حال آمادهسازی کاهش احتمالی ۱۰ درصدی در تمام هزینههای "غیرحساس" در بودجه امسال است، اما تصمیم نهایی به پایداری افزایش قیمت نفت بستگی خواهد داشت