حمله اسرائیل به ناوگان خزر در بندر انزلی؛ «پیامی به روسیه است»

دویچه وله: مراد رحمتی

ارتش اسرائیل کشتی‌های موشک‌انداز نیروی دریایی جمهوری اسلامی در دریای خزر، همراه با شناورهای نظامی، مقر فرماندهی و زیرساخت‌های بندر انزلی را هدف قرار داد. کارشناسان این حمله را فراتر از یک هدف صرفا نظامی ارزیابی می‌کنند.

ایران و روسیه از مرز آبی مشترک خود برای انجام تبادلات تجاری و همکاری‌های نظامی بهره می‌برند.

بنا بر گزارش روزنامه فاینشنال تایمز، روسیه بر اساس پیمان راهبردی خود با جمهوری اسلامی، پهپادهای انتحاری در اختیار ایران قرار می‌دهد.

تحویل پهپادها، مواد غذایی و دارو بخشی از بسته حمایتی نظامی است که به تقویت ایران در مقابله با آمریکا و اسرائیل یاری رسانده و دریای خزر در این بین، نقش کلیدی در انتقال پهپادها ایفا می‌کند.

این دریا فاصله زیادی با اسرائیل دارد و تاکنون در جنگ جاری میان آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی نیز مورد استفاده قرار نگرفته است، بنابراین، پرسش اصلی این است که هدف واقعی اسرائیل از حمله به بندر انزلی چه بوده است؟
افشار سلیمانی، سفیر پیشین ایران در باکو و کی‌یف می‌گوید حمله به بندر انزلی پیامی روشن به روسیه بوده استافشار سلیمانی، سفیر پیشین ایران در باکو و کی‌یف، در پاسخ به این پرسش‌ دویچه وله می‌گوید حمله به بندر انزلی پیامی روشن برای روسیه داشته و این حمله از دو منظر قابل توجه است؛ نخست آنکه در کنار اهدافی در مرکز، جنوب و شمال‌غرب ایران، یک بندر مهم و استراتژیک در شمال کشور هدف قرار گرفته است.

این بندر به‌دلیل نقش آن در کریدور شمال-جنوب اهمیت دارد، به‌ویژه با تکمیل نشدن راه‌آهن آستارا-رشت که باعث می‌شود بارها به این بندر منتقل و از آنجا جابه‌جا شوند.

در عین حال، به ادعای اسرائیل، هدف از این حمله جلوگیری از انتقال "اقلامی" به ایران از طریق دریای خزر بوده است.
"کشتی‌های روسی هم ممکن است هدف قرار بگیرند"
افشار سلیمانی در ادامه می‌گوید حتی کشتی‌های مرتبط با روسیه نیز ممکن است هدف قرار گیرند؛ امری که به‌عنوان پیامی مستقیم به مسکو تفسیر می‌شود مبنی بر اینکه هرگونه ارسال کمک می‌تواند با واکنش مواجه شود.

با این حال، سلیمانی تاکید می‌کند که بندر انزلی از نظر نظامی نقطه‌ای تعیین‌کننده و استراتژیک نیست و هدف قرار دادن آن بیشتر جنبه نمایشی دارد؛ یعنی نشان‌دهنده توان عملیاتی که مناطق مختلف ایران در تیررس قرار دارند.

در ادامه این ارزیابی آمده است که روسیه تمایل دارد جنگ ایران ادامه یابد و حتی در مواردی مانند نیروگاه بوشهر نتوانسته نقش حفاظتی مؤثری ایفا کند. همچنین گفته می‌شود که مسکو رویکردی مبتنی بر معامله دارد و ممکن است از ایران به‌عنوان اهرم در تعاملات با غرب استفاده کند.

افشار سلیمانی در ادامه خاطرنشان کرد که همراهی مستقیم روسیه با ایران در تقابل با آمریکا و اسرائیل بعید به نظر می‌رسد. درباره احتمال ارسال سلاح از سوی روسیه و چین نیز مقامات ایرانی پاسخ روشنی در شرایط جنگ ارائه نمی‌دهند، اما این کشورها همچنان به‌عنوان شرکای نزدیک ایران معرفی می‌شوند.
بندر انزلی مقر اصلی پایگاه نیروی دریایی سپاه
دالغا خاتین‌اوغلو، کارشناس امور انرژی از باکو نیز در توضیح علت هدف قرار گرفتن بندر انزلی معتقد است که این بندر، مقر اصلی پایگاه نیروی دریایی سپاه پاسداران با شش کشتی جنگی نسبتا بزرگ است و به همین دلیل هدف قرار گرفته است.

با این حال، به گفته این کارشناس، فعالیت بخش غیرنظامی بندر، از جمله بارگیری و تخلیه کشتی‌های باری همچنان ادامه دارد و آسیبی ندیده است.
تضعیف موقعیت ایران در میان کشورهای ساحلی
حمله ارتش اسرائیل به ناوگان خزر، موقعیت ایران در میان کشورهای حاشیه دریای خزر را به شدت تضعیف کرده، با این حال ایران همچنان توانایی خود را در حوزه پهپادی و موشکی حفظ کرده است.

دالغا خاتین‌اوغلو، کارشناس مقیم باکو می‌گوید، مقر اصلی پایگاه نیروی دریایی سپاه پاسداران در بندر انزلی قرار گرفته استخاتین‌اوغلو در ادامه توضیح داد که پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، باکو میزبان بزرگ‌ترین ناوگان دریایی تجاری و نظامی شوروی بود و پس از آن، برتری نظامی دریایی به روسیه رسید. با این حال، جمهوری آذربایجان اکنون با حدود ۲۰۰ کشتی باری و نفتی، بزرگ‌ترین ناوگان تجاری دریای خزر و با حدود ۴۰ کشتی جنگی، زیردریایی‌های کوچک و شناورهای مین‌روب، دومین ناوگان بزرگ نظامی را در اختیار دارد.

ایران در رتبه سوم قرار داشته و پس از آن ترکمنستان و قزاقستان با شناورهای کوچک‌تر جای می‌گیرند

هنوز به‌طور دقیق مشخص نیست چه میزان از توان دریایی ایران در حملات اسرائیل از بین رفته، اما تصاویر منتشرشده از انهدام ناوچه‌های موشک‌انداز و شناورهای پشتیبانی در بندر انزلی حکایت دارند.

با این حال به گفته این کارشناس پیامدهای حمله اسرائیل به انزلی فراتر از هدف قرار دادن یک بندر ساحلی است؛ برتری نظامی ایران در خزر تضعیف شده و تردد کشتی‌های تجاری و نظامی کاهش یافته است.

برخی رسانه‌های غربی خبرهایی نیز در ارتباط با ارسال پهپادهای انتحاری پیشرفته‌تر از روسیه به ایران منتشر کردند.

دالغا خاتین‌اوغلو، کارشناس مقیم باکو در این ارتباط می‌گوید داده‌های شرکت‌های ردیابی نشان نمی‌دهد ناوهای جنگی میان بنادر روسیه و ایران تردد داشته باشند و در صورت انتقال تسلیحات، این امر احتمالا از طریق کشتی‌های باری انجام شده است.