موج دستگیریها بخاطر داشتن استارلینک ؛ وقتی اینترنت جرم میشود
+3
رأی دهید
-12
در خاموشی اینترنت، استفاده از استارلینک در ایران به بازداشت ختم میشوددر حالی که اینترنت در ایران برای هفتهها قطع شده، استفاده از استارلینک به راهی پرخطر تبدیل شده است. گزارشها از بازداشت کاربران حکایت دارد، اما حکومت تا چه حد توان ردیابی آنها را دارد؟ گفتوگو با یک کارشناس.
استارلینک، پروژه اینترنت ماهوارهای شرکت اسپیسایکس، به کاربران امکان میدهد بدون نیاز به زیرساختهای داخلی به اینترنت متصل شوند. در ایران، با توجه به محدودیتهای گسترده اینترنت، این فناوری برای برخی به ابزاری حیاتی تبدیل شده است.
اما استفاده از این سرویس در ایران غیرقانونی اعلام شده و میتواند با مجازات حبس همراه باشد.
در روزهای گذشته، مقامهای امنیتی و انتظامی در شهرهای مختلف ایران از بازداشت افرادی خبر دادهاند که به گفته آنها از استارلینک استفاده میکردند یا در زمینه توزیع آن فعالیت داشتند.
در استان فارس، پلیس از بازداشت مردی ۳۷ ساله خبر داد که به گفته مقامها "سرشبکه فروش اینترنت بدون فیلتر از طریق استارلینک" بوده است. بنا بر گزارش خبرگزاری ایسنا، او در چند استان شبکهای برای فروش این نوع اینترنت راهاندازی کرده بود و تجهیزات مربوط به آن نیز ضبط شده است.
در استان قم نیز سپاه پاسداران اعلام کرد ۱۳ نفر را به عنوان "عوامل مشکوک" بازداشت کرده و سه دستگاه استارلینک از آنان کشف کرده است.
همزمان، پلیس امنیت عمومی از بازداشت ۵۴ نفر در یک عملیات ۷۲ ساعته با عنوان "لیدر اغتشاشات" خبر داده است و در استان هرمزگان نیز ۵۴ دستگاه استارلینک کشف و ضبط شده است.
در اطلاعیهای دیگر، وزارت اطلاعات اعلام کرد که در یک عملیات سراسری، صدها سامانه استارلینک در نقاط مختلف کشور شناسایی و ضبط شدهاند.
بررسیهای رسانهای نشان میدهد که طی دو هفته گذشته صدها نفر در شهرهای مختلف بازداشت شدهاند، اما هنوز اطلاعات دقیقی از هویت، محل نگهداری و وضعیت بسیاری از آنها منتشر نشده است.
در همین حال، پرسش مهمی که برای بسیاری از کاربران مطرح شده این است که آیا استفاده از استارلینک قابل ردیابی است یا نه.
کیوان صمدی، کارشناس حوزه اینترنت، در گفتوگو با دویچه وله میگوید پاسخ این سوال مثبت است.
به گفته او: «ترمینالهای استارلینک برای اتصال به ماهواره سیگنالهایی در فرکانسهای بالا ارسال میکنند و این سیگنالها با تجهیزات پیشرفته قابل شناسایی هستند.»
کیوان صمدی میگوید سیگنالهای استارلینک از نظر فنی قابل ردیابی استاو توضیح میدهد که نیروهای امنیتی میتوانند با استفاده از دستگاههای جهتیاب رادیویی، محل تقریبی این سیگنالها را پیدا کنند.
به گفته او، حتی نشانههایی سادهتر هم میتواند به شناسایی کاربران کمک کند: «دیشهای استارلینک برای کارکرد مناسب گرما تولید میکنند و این گرما با دوربینهای فروسرخ، مثلا از طریق پهپاد، قابل تشخیص است.»
او اضافه میکند که اگر کاربران تنظیمات وایفای خود را بهدرستی انجام ندهند، "حتی از سطح خیابان هم میتوان وجود یک مودم فعال را شناسایی کرد".
جنگ سیگنالها؛ استارلینک زیر پارازیت
اما ردیابی تنها یکی از چالشهاست. صمیمی میگوید، ایجاد اختلال در عملکرد استارلینک نیز کاملاً ممکن است و نشانههایی از آن در ایران دیده میشود.
به گفته او، این اختلال میتواند از طریق پارازیت روی جیپیاس یا فرکانسهای ارتباطی انجام شود: «اگر سیگنال جیپیاس مختل شود، دیش اساسا نمیتواند موقعیت خود را تنظیم کند و اتصال برقرار نمیشود.»
او همچنین به نوعی از پارازیت اشاره میکند که در مناطق شهری استفاده میشود و باعث میشود "بخش زیادی از دادهها از بین برود و عملا اینترنت غیرقابل استفاده شود".
راهی برای دور زدن فیلتر، نه سرکوب فیزیکی
با وجود این محدودیتها، استارلینک در دور زدن فیلترینگ همچنان کارآمد است.
صمدی میگوید، این فناوری به دلیل اینکه ترافیک را مستقیما خارج از زیرساختهای داخلی منتقل میکند، میتواند بسیاری از روشهای فیلترینگ را بیاثر کند.
او اما تاکید میکند که این به معنای مصونیت کامل نیست. به گفته او: «استارلینک فیلترینگ را دور میزند، اما در برابر سرکوب فیزیکی و الکترونیک، مثل قطع برق یا ضبط تجهیزات، آسیبپذیر است.»
خطراتی که کمتر دیده میشوند
در کنار خطر بازداشت، کاربران با تهدیدهای دیگری هم روبهرو هستند.
صمدی میگوید، در هفتههای اخیر مواردی از انتشار نسخههای جعلی اپلیکیشن استارلینک دیده شده که در واقع ابزارهای جاسوسی هستند.
او هشدار میدهد که "کاربران ممکن است ناخواسته با نصب این برنامهها، اطلاعات خود را در اختیار نهادهای امنیتی قرار دهند".
همچنین به گفته او، خرید تجهیزات دستدوم یا غیررسمی نیز میتواند خطرناک باشد، زیرا ممکن است این دستگاهها دستکاری شده باشند.
با وجود تمام این کاربردها، صمیمی معتقد است استارلینک فعلا نمیتواند به یک راهحل عمومی برای همه کاربران تبدیل شود.
او میگوید، هزینه بالای تجهیزات و اشتراک، در شرایط اقتصادی ایران، این فناوری را به ابزاری محدود برای گروه کوچکی از کاربران تبدیل کرده است.
به گفته او، محدودیتهای فنی نیز وجود دارد: «هر ماهواره ظرفیت محدودی دارد و برای پوشش گسترده، نیاز به زیرساختهای بیشتری است که فعلا فراهم نیست.»
استارلینک، پروژه اینترنت ماهوارهای شرکت اسپیسایکس، به کاربران امکان میدهد بدون نیاز به زیرساختهای داخلی به اینترنت متصل شوند. در ایران، با توجه به محدودیتهای گسترده اینترنت، این فناوری برای برخی به ابزاری حیاتی تبدیل شده است.
اما استفاده از این سرویس در ایران غیرقانونی اعلام شده و میتواند با مجازات حبس همراه باشد.
در روزهای گذشته، مقامهای امنیتی و انتظامی در شهرهای مختلف ایران از بازداشت افرادی خبر دادهاند که به گفته آنها از استارلینک استفاده میکردند یا در زمینه توزیع آن فعالیت داشتند.
در استان فارس، پلیس از بازداشت مردی ۳۷ ساله خبر داد که به گفته مقامها "سرشبکه فروش اینترنت بدون فیلتر از طریق استارلینک" بوده است. بنا بر گزارش خبرگزاری ایسنا، او در چند استان شبکهای برای فروش این نوع اینترنت راهاندازی کرده بود و تجهیزات مربوط به آن نیز ضبط شده است.
در استان قم نیز سپاه پاسداران اعلام کرد ۱۳ نفر را به عنوان "عوامل مشکوک" بازداشت کرده و سه دستگاه استارلینک از آنان کشف کرده است.
همزمان، پلیس امنیت عمومی از بازداشت ۵۴ نفر در یک عملیات ۷۲ ساعته با عنوان "لیدر اغتشاشات" خبر داده است و در استان هرمزگان نیز ۵۴ دستگاه استارلینک کشف و ضبط شده است.
در اطلاعیهای دیگر، وزارت اطلاعات اعلام کرد که در یک عملیات سراسری، صدها سامانه استارلینک در نقاط مختلف کشور شناسایی و ضبط شدهاند.
بررسیهای رسانهای نشان میدهد که طی دو هفته گذشته صدها نفر در شهرهای مختلف بازداشت شدهاند، اما هنوز اطلاعات دقیقی از هویت، محل نگهداری و وضعیت بسیاری از آنها منتشر نشده است.
در همین حال، پرسش مهمی که برای بسیاری از کاربران مطرح شده این است که آیا استفاده از استارلینک قابل ردیابی است یا نه.
کیوان صمدی، کارشناس حوزه اینترنت، در گفتوگو با دویچه وله میگوید پاسخ این سوال مثبت است.
به گفته او: «ترمینالهای استارلینک برای اتصال به ماهواره سیگنالهایی در فرکانسهای بالا ارسال میکنند و این سیگنالها با تجهیزات پیشرفته قابل شناسایی هستند.»
کیوان صمدی میگوید سیگنالهای استارلینک از نظر فنی قابل ردیابی استاو توضیح میدهد که نیروهای امنیتی میتوانند با استفاده از دستگاههای جهتیاب رادیویی، محل تقریبی این سیگنالها را پیدا کنند.به گفته او، حتی نشانههایی سادهتر هم میتواند به شناسایی کاربران کمک کند: «دیشهای استارلینک برای کارکرد مناسب گرما تولید میکنند و این گرما با دوربینهای فروسرخ، مثلا از طریق پهپاد، قابل تشخیص است.»
او اضافه میکند که اگر کاربران تنظیمات وایفای خود را بهدرستی انجام ندهند، "حتی از سطح خیابان هم میتوان وجود یک مودم فعال را شناسایی کرد".
جنگ سیگنالها؛ استارلینک زیر پارازیت
اما ردیابی تنها یکی از چالشهاست. صمیمی میگوید، ایجاد اختلال در عملکرد استارلینک نیز کاملاً ممکن است و نشانههایی از آن در ایران دیده میشود.
به گفته او، این اختلال میتواند از طریق پارازیت روی جیپیاس یا فرکانسهای ارتباطی انجام شود: «اگر سیگنال جیپیاس مختل شود، دیش اساسا نمیتواند موقعیت خود را تنظیم کند و اتصال برقرار نمیشود.»
او همچنین به نوعی از پارازیت اشاره میکند که در مناطق شهری استفاده میشود و باعث میشود "بخش زیادی از دادهها از بین برود و عملا اینترنت غیرقابل استفاده شود".
راهی برای دور زدن فیلتر، نه سرکوب فیزیکی
با وجود این محدودیتها، استارلینک در دور زدن فیلترینگ همچنان کارآمد است.
صمدی میگوید، این فناوری به دلیل اینکه ترافیک را مستقیما خارج از زیرساختهای داخلی منتقل میکند، میتواند بسیاری از روشهای فیلترینگ را بیاثر کند.
او اما تاکید میکند که این به معنای مصونیت کامل نیست. به گفته او: «استارلینک فیلترینگ را دور میزند، اما در برابر سرکوب فیزیکی و الکترونیک، مثل قطع برق یا ضبط تجهیزات، آسیبپذیر است.»
خطراتی که کمتر دیده میشوند
در کنار خطر بازداشت، کاربران با تهدیدهای دیگری هم روبهرو هستند.
صمدی میگوید، در هفتههای اخیر مواردی از انتشار نسخههای جعلی اپلیکیشن استارلینک دیده شده که در واقع ابزارهای جاسوسی هستند.
او هشدار میدهد که "کاربران ممکن است ناخواسته با نصب این برنامهها، اطلاعات خود را در اختیار نهادهای امنیتی قرار دهند".
همچنین به گفته او، خرید تجهیزات دستدوم یا غیررسمی نیز میتواند خطرناک باشد، زیرا ممکن است این دستگاهها دستکاری شده باشند.
با وجود تمام این کاربردها، صمیمی معتقد است استارلینک فعلا نمیتواند به یک راهحل عمومی برای همه کاربران تبدیل شود.
او میگوید، هزینه بالای تجهیزات و اشتراک، در شرایط اقتصادی ایران، این فناوری را به ابزاری محدود برای گروه کوچکی از کاربران تبدیل کرده است.
به گفته او، محدودیتهای فنی نیز وجود دارد: «هر ماهواره ظرفیت محدودی دارد و برای پوشش گسترده، نیاز به زیرساختهای بیشتری است که فعلا فراهم نیست.»