آیا مسئولین ارشد جمهوری اسلامی در مخفیگاه‌های مشهد پنهان شده‌اند؟

ایندیپندنت فارسی: مقام‌های جمهوری اسلامی اینک بیش از هر زمان دیگری خود را در معرض خطر و نظام اسلامی را در آستانه سرنگونی می‌بینند، به همین دلیل می‌کوشند خیابان را به‌عنوان آخرین و اصلی‌ترین سنگر در تسخیر خود نگه دارند و در این راستا، به‌تناوب از حامیان رژیم می‌خواهند خیابان‌ها را ترک نکنند. در یکی از آخرین موارد، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، از پیاده‌نظام‌های حکومت خواست در خیابان بمانند.

واکنش‌ها به پیام رئیس مجلس و دیگر مقام‌های حکومت نیز قابل‌توجه است، زیرا برای برخی حامیان حکومت این سوال مطرح است که چرا آن‌ها خود به خیابان نمی‌آیند، چرا پسران و دخترانشان را به خیابان نمی‌فرستند و چرا کشور را در شرایط جنگی رها کرده و به مخفیگاه رفته‌اند.

درباره اینکه مقام‌های حکومتی اکنون کجا پنهان شده‌اند، سوال‌های فراوانی وجود دارد. برخی معتقدند که بیشتر آن‌ها به مخفیگاه‌هایی در شمال شرقی ایران رفته‌اند. برخی نیز این احتمال را که دسترسی آن‌ها به یکدیگر قطع شده‌ باشد، مطرح می‌کنند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، نیز در یکی از آخرین سخنانش به این موضوع اشاره کرد که شبکه مخابرات و ارتباطات مقام‌های رژیم از بین رفته است.

اگر این فرضیه درست باشد، به این معنا است که اکنون تعدادی از مقام‌های ارشد رژیم در مخفیگاهی واحد پنهان شده‌اند تا از نزدیک بتوانند با یکدیگر ارتباط داشته باشند.

این موضوع به‌خصوص پس از انتشار مصاحبه‌های عباس عراقچی و احمدرضا رادان، وزیر امور خارجه و فرمانده انتظامی جمهوری اسلامی، از صداوسیما بیشتر موردتوجه قرار گرفت. برخی کاربران با انتشار تصاویری از این دو مصاحبه به این نکته اشاره کردند که صداوسیما از یک محل واحد با این دو مقام حکومتی مصاحبه کرده‌ است.

برخی کاربران کنجکاو نیز دامنه تحقیق و بررسی را بیشتر کردند و با مراجعه به تصاویر پیشین به این نتیجه رسیدند که آن‌ها در شعبه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در شمال شرقی ایران با تلویزیون حکومتی مصاحبه کرده‌اند. به این معنا که به احتمال زیاد آن‌ها اینک به مشهد یا حتی شهرهای مرزی منتقل شده‌اند. 

فرضیه دیگری هم مطرح است، مبنی بر اینکه مقام‌های رژیم قصد دارند در صورت سرنگونی و از دست دادن کنترل تهران، از مشهد جنگ را ادامه دهند.

 این موضوع از نگاه تحلیلگران و سیاستمداران اسرائیلی و آمریکایی نیز پنهان نمانده است. وقتی سائول سادکا، نویسنده و فعال رسانه‌ای اسرائیلی، با انتشار تصویری از نقشه ایران و علامت زدن مشهد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت به نظر می‌رسد سران رژیم به مشهد نقل‌مکان کرده‌اند تا بدون فرار واقعی به افغانستان از حملات آمریکا دور بمانند.

مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد، هم در واکنش به این موضوع، در پیامی نوشت: «کاش هنوز پایگاه هوایی بگرام را داشتیم.»

پایگاه هوایی بگرام بزرگ‌ترین پایگاه نظامی ایالات متحده در افغانستان بود که در نزدیکی کابل قرار داشت و تا زمان خروج نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۲۱، در عملیات نظامی و نظارتی آمریکا در منطقه نقش مهمی ایفا می‌کرد. مشهد از نظر جغرافیایی یکی از نزدیک‌ترین کلان‌شهرهای ایران به مرز افغانستان محسوب می‌شود.

درباره اینکه یک یا چند تن از مقام‌های جمهوری اسلامی به مشهد یا شهرهای مرزی خراسان نقل مکان کرده‌اند، هیچ داده موثقی وجود ندارد. با این حال، تداوم غیبت آن‌ها به‌ طوری‌ که حتی در مراسم تشییع فرماندهان کشته‌شده سپاه در روز چهارشنبه بیستم اسفندماه نیز حضور نیافتند، فضا را کاملا آماده گمانه‌زنی‌های گوناگون کرده است.

برخی کاربران طی روزهای اخیر از اقامت مقام‌های حکومتی در برخی بیمارستان‌های دولتی خبر دادند. تعدادی نیز احتمال مخفی شدن آن‌ها در تونل‌های تهران را مطرح می‌کنند. بعضی نیز می‌گویند اصلا بعید نیست که به مکان‌هایی مانند زیرزمین حرم امام هشتم شیعیان رفته باشند. همچنین شایعاتی وجود دارد مبنی بر اینکه برخی از آنان خانواده‌هایشان را به کشورهایی مانند عمان فرستاده‌اند.

واقعیت ماجرا این است که محل دقیق پنهان شدن مقام‌های حکومتی در اصل مسئله، چندان تفاوتی ایجاد نمی‌کند. آنچه اهمیت دارد این است که آن‌ها در حالی که خود و خانواده‌هایشان در مخفی‌گاه‌ها به سر می‌برند، از همان پناهگاه‌ها نیروهای بسیج و حامیان نظام را به حضور در خیابان‌ها فرا می‌خوانند و از آن‌ها به‌عنوان سپر انسانی استفاده می‌کنند.

انتقال فرماندهان نظامی به پناهگاه‌ها در شرایط جنگی امری غیرمعمول نیست. در بسیاری از کشورها، برای حفظ جان فرماندهان و تداوم مدیریت عملیات نظامی، مراکز فرماندهی به مکان‌های امن منتقل می‌شود. با این حال، مسئله در مورد جمهوری اسلامی پیچیده‌تر به نظر می‌رسد.

شواهد موجود نشان می‌دهد که در ایران چیزی به نام یک فرماندهی یکپارچه و متمرکز جنگی که بتواند به‌طور هماهنگ عملیات‌ها را هدایت کند، به‌وضوح دیده نمی‌شود. بر اساس برخی نشانه‌ها و اظهارات مقام‌های حکومتی و حامیان آن‌ها، به نظر می‌رسد بسیاری از فرماندهان میدانی عملا به‌صورت «آتش‌به‌اختیار» عمل می‌کنند.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز در یکی از مصاحبه‌هایش تلویحا به چنین وضعیتی اشاره کرد. افزون بر این، جواد موگویی، مستندساز نزدیک به حکومت، در ویدیویی گفت که فرماندهان میدانی بر اساس «دفترچه اهدافی» که از پیش در اختیار آن‌ها قرار داده شده است، به اهداف تعیین‌شده شلیک می‌کنند.

روزنامه وال استریت ژورنال به‌تازگی در گزارشی، نوشت که مقام‌های جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، به این جمع‌بندی رسیدند که آن درگیری «یک اشتباه راهبردی» و «یک‌طرفه‌ترین جنگی بود که تاکنون انجام داده‌اند». به نوشته این روزنامه، همین ارزیابی باعث شد تهران به سمت مدلی موسوم به «راهبرد موزاییکی» حرکت کند که در آن به فرماندهان میدانی اختیار داده می‌شود حتی در صورت قطع ارتباط با فرماندهی مرکزی، عملیات نظامی را بر اساس اهداف از پیش تعیین‌شده ادامه دهند.

چنین به نظر می‌رسد که اکنون با قطع ارتباط فرماندهان با یکدیگر و مخفی شدن مقام‌های سیاسی و شکاف‌های موجود میان آن‌ها، جنگ به همان شکل طراحی‌شده موزاییکی پیش می‌رود. اما چنین جنگی شاید در کوتاه‌مدت بتواند ادامه پیدا کند، در بلندمدت به‌سختی قابل‌اداره است، زیرا از یک عملیات هماهنگ به مجموعه‌ای از اقدام‌های پراکنده تبدیل می‌شود که بیشتر حالت فرسایشی و بی‌هدف دارند تا یک راهبرد نظامی منسجم.