سینا یوسفی، حقوقدان: حمله نظامی اتفاق می‌افتد ولی نه به خواست مردم

رقیه رضایی - ایران‌وایر

«سینا یوسفی»، وکیل آذربایجانی و زندانی سیاسی سابق است که در جریان اعتراضات «زن زندگی آزادی»در پی پذیرفتن وکالت شماری از بازداشتی‌ها، بازداشت و به زندان محکوم شد. او بعدها هم به‌دلیل اطلاع‌رسانی در پرونده‌هایی چون پرونده «خانه اصفهان»، حکم زندان گرفت و نهایتا بعد از ماه‌ها فشار و تهدید به آلمان رفت.

«ایران‌وایر» در مجموعه گزارش‌هایی پای صحبت کنش‌گران مدنی و زندانیان سیاسی سابق نشسته تا درباره آینده ایران و رویای آن‌ها برای ایران بدون جمهوری اسلامی بپرسد. 

سینا یوسفی در این گفت‌وگو به ما گفت که آینده را مبهم می‌بیند، حمله نظامی را ناگزیر ولی خارج از اراده مردم و مخالفان می‌داند و فکر می‌کند جامعه بین‌المللی مقدمات R2P یا اصل «مسوولیت حفاظت» از مردم ایران را فراهم نکرده است. بنابراین حمله نظامی با هدف تامین منافع آمریکا یا اسراییل رخ خواهد داد. 

او گفت که با روال کنونی امید چندانی ندارد که فدرالیسم، سیستمی که می‌تواند پاسخگوی نیازهای جامعه متکثر ایران باشد و همه گروه‌های اتنیکی ایران در آن به حقوق اساسی خود دست بیابند و در عین‌حال یکپارچگی کشور نیز حفظ شود، شکل بگیرد. 
«سینا یوسفی»، وکیل آذربایجانی و زندانی سیاسی سابق
***
آینده ایران؛ بدون گفت‌وگوی همه گروه‌های سیاسی مبهم و تاریک است
گفت‌وگو با سینا یوسفی از آینده ایران شروع شد؛ با سوال از این‌که آن را چگونه می‌بیند، به‌خصوص حالا که بنا به آمارهای غیررسمی از داخل ایران دست‌کم ۱.۵ میلیون نفر در تظاهرات‌ها در ۴۰۰ شهر ایران حاضر شده‌اند و خواهان سرنگونی جمهوری اسلامی شده‌اند و هزاران هزار نفر از معترضان کشته و هزاران هزار نفر دیگر زخمی و بازداشت شده‌اند.

او در پاسخ به این سوال به لزوم گفت‌وگو گروه‌های مختلف با یکدیگر پرداخت و گفت بدون گفتمان این گروه‌ها، آینده را روشن نمی‌بیند و فکر می‌کند، «شاهد آینده مبهم و تاریکی باشیم.»

رویای او اما برای ایران آینده روشن‌ است: «یک ایران آزاد با استفاده از پتانسیل همه جریان‌ها، همه گروه‌ها و اقلیت‌ها، اعم از اقلیت‌های مذهبی و اتنیک‌ها، یک ایران غیرمتمرکز ولی یکپارچه را آرزو دارم. رویای من این است که در چنین ایرانی زندگی کنم و چنین ایرانی را ببینم.»

آقای یوسفی در پاسخ به این سوال که آیا منظورش یک حکومت فدرالیستی است که هم حقوق اقلیت‌ها را در نظر بگیرد و هم یکپارچگی مرزها را، می‌گوید: «یک حکومت فدرال، یک جمهوری فدرال که مناطق متفاوت، قدرت منطقه‌ای لازم را داشته باشند. 

در سیاست خارجی می‌تواند یک سیاست واحد اتخاذ شود. مثل بسیاری از کشورهای اروپایی یا آمریکا. که (استان‌ها و ایالت‌ها) خودشان با توجه به پتانسیل‌های خودشان تصمیم می‌گیرند و یک سیاست واحد خارجی دارند که آن را در عرصه بین‌المللی دولت فدرال ترسیم می‌کند.»
مسیر مهم‌تر از نتیجه است؛ راه‌حل گفتمان است
سینا یوسفی در پاسخ به این سوال که برای تحقق رویایی که از آینده ایران متصور است، چه راهکارهایی را پیشنهاد می‌دهد نیز، می‌گوید: «فاکتورهای زیادی لازم است ولی اصلی‌ترین چیز گفتمان است. یعنی مسیر خیلی مهم‌تر از نتیجه است. 

ما درباره نتیجه نباید صحبت کنیم. مسیر را باید دموکراتیک کنیم. این یعنی یعنی یک فعال سیاسی آذربایجان یا کُردستان یا بلوچ، در این مسیر بتواند حرفش را بزند. اگر نتواند حرفش را بزند، آن نتیجه حاصل نمی‌شود. من به مسیر خیلی اعتقاد دارم. آن مسیر دموکراتیک. یک کتابی هست درباره قانون اساسی که می‌گوید که مسیری که قانون اساسی تصویب می‌شود، آن گفتمان‌ها، بحث‌ها و اختلافاتی که وجود دارد خیلی مهم‌تر از متن قانون اساسی است.»

او با تاکید بر این‌که باید همین حالا شورایی ایجاد شود که همه بتوانند در آن به‌اندازه پتانسیل خود حرف‌شان را بزنند و با یکدیگر به گفت‌وگو بنشینند، می‌گوید: «اگر بتوانیم بستری فراهم کنیم، یک شورایی ایجاد کنیم که بتوانیم آن‌جا صحبت کنیم و همه حرف‌شان را بزنند و همه گروه‌ها به اندازه پتانسیل خودشان آن‌جا باشند، به نظرم آینده روشن خواهد شد. ولی اگر این پلتفرم شکل نگیرد، آینده خوبی متصور نمی‌توانیم باشیم.

در سال‌های گذشته گروه‌های مخالف ایرانی، تنها یک‌بار توانسته‌اند در یک گروه شش‌نفره متشکل از «شاهزاده رضا پهلوی»، «مسیح علی‌نژاد»، «شیرین عبادی»، «حامد اسماعیلیون»، «عبدالله مهتدی» و «نازنین بنیادی» گرد هم جمع شوند و منشوری را با هدف «سرنگونی جمهوری اسلامی» در فرایندی «خشونت‌پرهیز» و رسیدن به حکومتی «سکولار و دموکراتیک» امضا کنند، منشوری که اندکی بعد از امضا، ائتلاف شکننده امضاکنندگانش از هم پاشید.

اما آن‌چه سینا یوسفی، حقوقدان آذربایجانی درباره آینده ایران می‌گوید، تنها خواسته او نیست. بسیاری از فعالان مدنی اتنیک‌های مختلف در ایران، موضوع حکومت فدرالیستی به‌منزله تضمین‌کننده حقوق اقلیت‌های اتنیکی و مذهبی در ایران را مطرح می‌کنند.

با این‌حال، از او پرسیدیم که چگونه می‌توان از مسیر و دموکراتیک بودن مسیر سخن گفت، در حالی‌که جمهوری اسلامی تنها در دو روز ۱۸ و ۱۹‌دی‌ماه، هزاران نفر از معترضان را به‌گلوله بسته است؟ آیا در چنین شرایطی می توان به مسیر اندیشید؟

او پاسخ داد که تکلیف رابطه میان مخالفان و حاکمیت مشخص است و «وحشتناک». با این‌حال، او تاکید کرد که مسیر خود فعالان سیاسی باید با گفت‌وگو با همدیگر شکل بگیرد: «درباره رابطه حاکمیت فعلی و فعالین سیاسی وجود دارد، دیگر به صورت کلی تیره و تار شده. نمی‌شود از یک روند دموکراتیک بین حاکمیت و مخالفین حرف زد. علنا سی هزارنفر را کشتند. 

من در مورد مسیری صحبت می‌کنم که بین من آذربایجانی و یک سلطنت‌طلب وجود دارد. یعنی اگر آن شخص نتواند با من صحبت کند و نخواهد که حرف من را بشنود، آینده روشنی متصور نیستم. بدون وجود یک آذربایجانی یا یک کُرد یا هر گروه دیگری، به نظرم دموکراسی شکل نمی‌گیرد.»
حمله نظامی صورت می‌گیرد ولی نه به اراده مردم
از سینا یوسفی پرسیدم که یکی از بحث‌ها و اختلافات نظر جدی بر سر مداخله نظامی است؛ مداخله‌ای که گروه بزرگی از مخالفان به رهبری شاهزاده «رضا پهلوی»، تلویحا و در برخی موارد علنا آن را از «دونالد ترامپ» رییس‌جمهور ایالات متحده که گفته بود مردم به اعتراضات خود ادامه دهند، کمک در راه است، خواسته‌اند. از او پرسیدم که آیا به‌نظرش جنگ ناگزیر است؟

«من تا قبل از این اتفاقات خودم اعتقاد داشتم نباید از گزینه نظامی حمایت کنیم. الان هم به‌نوعی مخالف هستم. ولی تصمیم‌گیرنده مردم نیستند. آن اتفاقی که باید برای مداخله نظامی تحت اصل مسوولیت حمایت می‌خواهد بیفتد، یعنی R2P، به این معنا که جمهوری اسلامی دارد مردم خودش را می‌کشد، بنابراین جامعه جهانی علیه آن اقدام نظامی انجام می‌دهد، به نظرم نیفتاده است. اصلا با این کیفیت اقدامی صورت نگرفته است.»

یوسفی ادامه می‌دهد: «اصل مسوولیت بین‌المللی پیش زمینه‌هایی دارد که جامعه جهانی تا الان مقدمات را انجام نداده‌اند. اقدام نظامی را هم یا آمریکا می‌خواهد انجام دهد یا اسراییل که در راستای منافع خودشان خواده بود. 

اگر مذاکرات را هم دنبال کنید، مذاکرات هم در راستای همان بحث است. بحث هسته‌ای است و موشک‌ها و اصلا درباره وضعیت حقوق‌بشر ایران، شروطی گذاشته نشده است. این‌که این اقدام نظامی انجام خواهد شد، فکر می‌کنم نهایتا انجام خواهد شد و اراده ما هم در آن نقشی نخواهد داشت. این‌که چه اتفاقاتی خواهد افتاد؛ فکر می‌کنم بعد از آن‌که حاکمیت از طریق اقدامات نظامی ساقط شد، بستری فراهم می‌شود که گروه‌های مختلف سیاسی، هر کس قدرت داشت یا رسانه داشت، آن‌جا عرض‌اندام کند. 

من دوست ندارم چنین صحنه‌ای باشد. اگر چنین صحنه‌ای باشد یک دیکتاتوری دیگر، یک ایران دیگری که بسیاری از مردم مجبورند برای حقوق اولیه‌شان دوباره مبارزه کنند، ایجاد خواهد شد و سناریوی جمهوری اسلامی ادامه خواهد یافت.»

این حقوقدان در پایان نیز تاکید می‌کند: «فکر می‌کنم اقدام نظامی انجام خواهد شد، گرچه ما مخالفش باشیم. بدون رعایت شروط مردم و حقوق‌بشری به‌خاطر منافع سیاسی کشورها رخ خواهد داد. 

آن‌ها هم بر اساس منافع سیاسی‌شان از گروه‌های مختلف حمایت خواهند کرد و برای همین، این موضوع آینده ایران را غیرشفاف و مبهم می‌کند. اگر اوضاع با همین شرایط پیش برود، هیچ‌کس نمی‌تواند پیش‌بینی کند و بگوید که چه آینده‌ای برای ایران متصور است.»