«۴۸ ساعت مانده به مذاکرات زیرساخت عصبی جنگ آماده شد»

یورونیوز: در حالی که تنها ۴۸ ساعت به آغاز دور جدید مذاکرات میان ایران و آمریکا باقی مانده، جغرافیای خاورمیانه شاهد پیچیده‌تر شدن آرایش‌های نظامی ایالات متحده در سال‌های اخیر است.

تحرکات نظامی ارتش آمریکا در ۲۴ ساعت گذشته به گونه‌ای رقم خورده که با باور تعدادی از کارشناسان نظامی بیش از آنکه یک مانور سنتی به نظر برسد، شبیه به چیدن قطعات یک «پازل هوشمند» برای ایجاد فشار حداکثری در پشت میز مذاکره یا آمادگی برای یک واکنش برق‌آسا در صورت شکست گفتگوهاست.

قلب تپنده این تحرکات، انتشار گزارش‌های رسانه‌ای از ردیابی پرواز استراتژیک هواپیمای E-11A BACN با کد فراخوان BLKWF01 است. این پرنده نادر که تعداد انگشت‌شماری از آن در خدمت نیروی هوایی آمریکاست، نقش «وای-فای آسمانی» یا پل ارتباطی دیجیتال را ایفا می‌کند. انتشار اخبار غیررسمی از حضور آن در مسیرهای متقاطع بین کرت، قبرس و خلیج فارس می‌تواند به این معنا باشد که واشنگتن در حال یکپارچه‌سازی شبکه داده‌های میان ناوگروه آبراهام لینکلن در دریای عمان، پایگاه‌های اردن و اسکادران‌های مستقر در مدیترانه است.

در واقع، E-11A اجازه می‌دهد تا جنگنده‌های نسل پنجم مانند اف-۳۵ (F-35)، که زبان دیجیتالی متفاوتی با ناوهای قدیمی‌تر دارند، در یک شبکه واحد و بدون درنگ با هم تبادل اطلاعات کنند؛ وضعیتی که پنتاگون آن را «زیرساخت عصبی نبرد» می‌نامد.

همزمان با این هماهنگی شبکه‌ای، شواهد میدانی از پایگاه‌های اقماری نشان‌دهنده فاز عملیاتی جدی‌تری است. در اردن، استقرار ۶ فروند جنگنده جنگ الکترونیک EA-18G Growler در پایگاه موفق‌السلطی تایید شده است. نقش این جنگنده‌ها در دکترین نظامی آمریکا کور کردن رادارهای پدافندی و ایجاد اختلال در سیستم‌های ارتباطی دشمن است. به باور کارشناسان امور نظامی، حضور این «اخلال‌گران راداری» در کنار پروازهای شناسایی RC-135 با کدهای فراخوان OLIVE48 و JAKE17، تصویری از یک عملیات «نقشه‌برداری سیگنالی» است که معمولا پیش‌درآمدی بر عملیات‌های سرکوب پدافند هوایی است. البته گاهی هم عملیات صرفا برای بازدارندگی الکترونیک و جمع‌آوری سیگنال انجام می‌شوند.

در بخش غربی منطقه یعنی جزیره قبرس و پایگاه‌های بریتانیایی که به یک قطب لجستیکی بی‌سابقه تبدیل شده‌اند؛گزارش‌های محلی از ترافیک سنگین هواپیماهای ترابری C-17 خبر می‌دهند که در حال تخلیه محموله‌های سنگین پدافندی و تجهیزات لجستیک هستند. اگرچه بخشی از این فعالیت‌ها زیر چتر رزمایش‌های ناتو تعریف می‌شود، اما تمرکز همزمان تانکرهای سوخت‌رسان KC-135 در این منطقه، می‌تواند نشان‌دهنده تلاش برای حفظ مداومت پروازی ۲۴ ساعته بر فراز کل منطقه باشد.

در حالی که استقرار جنگنده‌ها و پرواز BACN از طریق رادارهای غیرنظامی و منابع رسمی قابل تایید است، برخی گزارش‌های غیررسمی در رسانه‌های محلی اسرائیل و کشورهای حاشیه خلیج فارس از «تقابل‌های محدود پهپادی» یا «آماده‌باش سطح سرخ» در پایگاه‌های دوردست خبر می‌دهند. این اخبار که هنوز توسط منابع رسمی پنتاگون یا سنتکام تایید نشده‌اند، می‌توانند بخشی از جنگ روانی همزمان با مذاکرات باشند. همچنین، ادعای حضور زیردریایی هسته‌ای یو‌اس‌اس جورجیا در موقعیت شلیک، تا این لحظه در سطح گزارش‌های غیررسمی باقی مانده و مستندات تصویری یا راداری قطعی برای آن ارائه نشده است.

اما به باور گروهی از کارشناسان نظامی، هدف تحرکات نظامی آمریکا در ۲۴ ساعت گذشته، تلاش برای ایجاد یک «چتر نظارتی و تهاجمی» کامل است. چرا که ایالات متحده با فعال کردن E-11A و جنگنده‌های اخلالگر، در عمل کل منطقه را در صفحه مانیتور واحد تحت فرماندهی سنتکام قابل رصد و تجسس کرده است. این آرایش اگرچه لزوما به معنای شلیک قریب‌الوقوع نیست، اما می‌تواند حامل این پیام باشد که زیرساخت‌های لازم برای یک تغییر وضعیت آنی از دیپلماسی به «جنگ شبکه‌محور» به طور کامل مهیاست؛ جنگی که به تعداد جنگنده‌ها و موشک‌ها بستگی ندارد، بلکه به سرعت و کیفیت تبادل اطلاعات وابسته است.

البته از نگاه تهران، این تحرکات می‌تواند بخشی از الگوی تکرارشونده فشار پیش از مذاکره تلقی شود؛ چنان که واشنگتن بارها از چنین آرایش‌هایی برای افزایش قدرت چانه‌زنی استفاده کرده است.

با این حال، در جبهه مقابل نیز تحرکات ارتش آمریکا بدون پاسخ نمادین باقی نمانده است. گزارش‌های غیررسمی و رصدهای محلی از نوار ساحلی استان هرمزگان و جزایر راهبردی خلیج فارس، حکایت از جابجایی سامانه‌های موشکی میان‌برد و تقویت یگان‌های پهپادی نیروی دریایی سپاه دارد؛ تحرکاتی که به باور کارشناسان، سیگنال «آمادگی برای انسداد احتمالی تنگه هرمز» را مخابره می‌کند.

در همین حال، اخبار ضدونقیضی درباره برگزاری یک رزمایش بزرگ دریایی در آبهای جنوبی ایران منتشر شد؛ رزمایشی که به نظر می‌رسد در آخرین لحظات و در اقدامی که برخی آن را «سیگنال تنش‌زدایی پیش از مذاکره» تعبیر کرده‌اند، به حالت تعلیق درآمده یا به یک رزمایش متمرکز و کم‌صدا تبدیل شده است. این الگوی «فشار و سکوت» نشان می‌دهد که تهران نیز همزمان با دیپلماسی، در حال تنظیم دقیق ترازوی بازدارندگی خود است تا از غافلگیری احتمالی جلوگیری کند.

در چنین شرایطی، دو طرف نیم‌نگاهی به میز مذاکرات دارند تا مشخص شود آیا این آرایش جنگی، مقدمه یک برخورد است یا آخرین اهرم فشار برای رسیدن به یک توافق دشوار.