نشریه آمریکایی «تایم» روی جلد و یک پرونده ویژه را به سرکوب اعتراضات مردم ایران اختصاص داد

رادیو فردا: نشریه آمریکایی «تایم» در شماره جدید خود با اختصاص جلد و یک پرونده ویژه به تحولات ایران، از سرکوب گسترده اعتراضات اخیر به‌عنوان یکی از شدیدترین کشتارها با سلاح گرم از زمان جنگ جهانی دوم یاد کرده و حکومت ایران را «بر لبه پرتگاه» توصیف کرده است.

در مقدمه این پرونده آمده است که مقام‌های جمهوری اسلامی که خود در پی انقلاب سال ۱۳۵۷ به قدرت رسیدند، در اعتراضات دی‌ماه با مشاهده حضور گسترده معترضان در خیابان‌ها، «دقیقاً می‌دانستند چه می‌بینند» و همچنین «می‌دانستند چگونه خیابان‌ها را خالی کنند».

به‌نوشته تایم، در شامگاه ۱۸ دی مقام‌های ایرانی اینترنت را قطع کردند و به نیروهای امنیتی دستور سرکوب دادند. این گزارش می‌گوید که در پی این اقدام، هزاران نفر در سراسر کشور کشته شدند و شمار قربانیان ممکن است طی ۴۸ ساعت به ۳۰ هزار نفر رسیده باشد.

در بخش دیگری از این مقدمه، به واکنش ایالات متحده اشاره شده و آمده است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، وعده داده بود «کمک در راه است»، اما چنین نشد. تایم می‌نویسد در حالی که مقامات جمهوری اسلامی اعلام پیروزی می‌کردند، ایرانیان در حال شمارش کشته‌های خود بودند.

پرونده ویژه تایم شامل پنج مقاله از نویسندگان ایرانی است که هر یک از زاویه‌ای متفاوت به وضعیت کنونی ایران، چشم‌انداز آینده و تجربه زیسته ایرانیان پرداخته‌اند. تایم حکومت جمهوری اسلامی را «تجربه‌ای رادیکال و فاجعه‌بار در حکمرانی» توصیف کرده که «ساعات پایانی‌اش را مردمانی رقم خواهند زد که اکنون با رگبار مسلسل‌های نصب‌شده بر خودروها به خانه‌ها رانده شده‌اند».

انتشار این پرونده در حالی صورت می‌گیرد که موضوع ایران بار دیگر به یکی از محورهای اصلی توجه رسانه‌های بین‌المللی تبدیل شده و سرکوب خونبار اعتراضات، واکنش‌های گسترده‌ای را در سطح جهانی برانگیخته است.
تلاش نهادهای حقوق بشری برای برآورد آمار «کشتار جمعی بی‌سابقه» ادامه دارد
سازمان‌های حقوق بشری می‌گویند راستی‌آزمایی آمار کشته‌شدگان سرکوب اعتراضات دی‌ماه به‌دلیل قطع اینترنت و تهدید خانواده‌ها دشوار است اما همچنان ادامه دارد.

دو نهاد حقوق بشری «سازمان حقوق بشر ایران» و «خبرگزاری فعالان حقوق بشر در ایران» (هرانا) می‌گویند با وجود گذشت چند هفته از اوج سرکوب اعتراضات دی‌ماه، همچنان در حال دریافت و راستی‌آزمایی گزارش‌های مربوط به کشته‌شدگان هستند و آمارهای منتشرشده از سوی آن‌ها تنها حداقلی از شمار واقعی قربانیان را بازتاب می‌دهد.

محمود امیری مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران مستقر در نروژ، در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه ابعاد سرکوب اعتراض‌های ماه گذشته را «باورنکردنی» توصیف کرده و گفته است بر اساس شهادت شاهدان و اطلاعات دریافتی از نقاط مختلف کشور، «با یک کشتار جمعی بی‌سابقه» روبه‌رو بوده‌اند.

به‌گفته او، این سازمان از آغاز اعتراض‌ها انتشار آمار کشته‌شدگان را شروع کرد، اما پس از تأیید کشته شدن سه هزار و ۴۲۸ نفر، به‌دلیل آن‌که شدت خشونت از ظرفیت راستی‌آزمایی مطابق با معیارهای حرفه‌ای این نهاد فراتر رفت، انتشار منظم ارقام را متوقف کرد.

او تأکید کرده است که هر روز موارد جدیدی دریافت و بررسی می‌شود، اما ارقامی که منتشر می‌شوند، لزوماً بازتاب‌دهنده ابعاد کامل رویدادها نیست.

امیری‌ مقدم افزوده است ارقامی که در برخی رسانه‌ها منتشر شده و به بیش از ۳۶ هزار نفر می‌رسد، «کاملاً واقع‌بینانه» است، هرچند سازمان تحت مدیریت او تنها مواردی را اعلام می‌کند که از چند منبع مستقل تأیید شده باشند.

سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرده است برای ثبت هر مورد، از چندین لایه راستی‌آزمایی استفاده می‌کند؛ از جمله دریافت مستندات، گفت‌وگو با دست‌کم دو منبع مستقل و بررسی داده‌های محلی.

این سازمان علاوه بر شبکه تماس‌های خود در داخل ایران، از طریق یک کد کیوآر نیز اطلاعات دریافت می‌کند که میان اعضای تیم تقسیم شده و سپس با داده‌های دیگر تطبیق داده می‌شود.

به‌گفته امیری مقدم، قطع گسترده اینترنت، انتشار محتوای دستکاری‌شده از جمله ویدئوهایی با صداگذاری جعلی و همچنین تهدید خانواده‌های کشته‌شدگان و بازداشت‌شدگان برای سکوت، روند راستی‌آزمایی را پیچیده‌تر کرده است.

او این کار را «سنگین» توصیف کرده و گفته است دشوارترین بخش کار، تماس با خانواده‌هایی است که عزیزان خود را از دست داده‌اند.

در همین حال، «خبرگزاری فعالان حقوق بشر در ایران» (هرانا) که از آغاز اعتراض‌ها آمار مستقلی از تلفات منتشر می‌کند، اعلام کرده است تا ۱۴ بهمن کشته شدن شش هزار و ۸۷۲ نفر را راستی‌آزمایی کرده و ۱۱ هزار و ۲۸۰ مورد دیگر را در دست بررسی دارد. این نهاد همچنین از ثبت بیش از ۵۰ هزار بازداشت خبر داده است.

جنیفر کانت، مشاور حقوقی هرانا، گفته است تیم این مجموعه «کوچک و به‌شدت تحت فشار» است و با منابع محدود، ساعت‌های طولانی برای بررسی هر پرونده کار می‌کند. به‌گفته او، هر مورد بر اساس منابع اولیه و از طریق شبکه مستندسازی دیرینه این مجموعه در داخل ایران به‌طور مستقل بررسی می‌شود.

هرانا نیز همانند سازمان حقوق بشر ایران تأکید کرده است که در فضای محدودکننده اطلاعات در ایران، به‌ویژه در دوره‌های قطع اینترنت، دقت و حفاظت از منابع در اولویت قرار دارد. این نهاد از مردم خواسته است اسناد، تصاویر و ویدئوهای خود را ارسال کنند و در عین حال از ابزارهای ارتباطی ابتدایی‌تر اما امن‌تر از جمله تلفن‌های ثابت برای ارتباط با شبکه داخلی خود استفاده می‌کند.

به‌گفته مسئولان این دو نهاد، تمامی ویدئوها و گزارش‌ها با سایر اطلاعات موجود تطبیق داده می‌شود. برای نمونه، اگر ادعایی درباره تیراندازی در زمان و مکان مشخصی مطرح شود، گزارش‌های مستقل دیگر، نوع سلاح‌های به‌کاررفته و شواهد میدانی نیز بررسی می‌شود تا از صحت آن اطمینان حاصل شود.

مقام‌های جمهوری اسلامی، پس از آن‌که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، اذعان کرد «هزاران نفر» کشته شده‌اند، تاکنون کشته شدن سه هزار و ۱۱۷ نفر را تأیید کرده و فهرستی شامل دو هزار و ۹۸۶ نام را هم منتشر کرده‌اند با این ادعا که بیشترشان از نیروهای امنیتی و «افراد غیرمعترض» بوده‌اند.

در مقابل، نهادهای حقوق بشری می‌گویند آمارهای چندین هزار نفری‌شان حداقلی است و ممکن است راستی‌آزمایی کامل همه موارد سال‌ها زمان ببرد.

محمود امیری‌ مقدم تأکید کرده است که حتی اکنون نیز بسیاری از خانواده‌ها در جست‌وجوی عزیزان خود هستند و دستیابی به یک رقم نهایی و جامع از کشته‌شدگان «شاید تا زمانی که شرایط سیاسی تغییر نکند»، ممکن نباشد.