هادی و مهدی انجیدانی دو برادر ایرانی مقیم بریتانیا و صاحب پیام‌رسان «گپ»، متهم به انتقال داده‌ها به رژیم

این شرکت مجموعه‌ای از محصولات دیجیتال تولید می‌کند، از جمله بازی‌های رایانه‌ای، یک پلتفرم پرداخت که به کاربران ایرانی امکان انجام برخی تراکنش‌ها را می‌دهد، و پیام‌رسان «گپ» که به‌عنوان جایگزین داخلی تلگرام معرفی شده است. 

در معرفی عمومی، گپ یک پیام‌رسان رمزنگاری‌شده توصیف می‌شود که داده‌های کاربران را با اشخاص ثالث به اشتراک نمی‌گذارد. با این حال، کارشناسان ایرانی حقوق دیجیتال می‌گویند بررسی‌های فنی و مستندات موجود با این ادعاها هم‌خوانی ندارد.

بر اساس یافته‌های نهادهای ناظر بر سانسور اینترنت در ایران، پیام‌رسان گپ بخشی از سازوکار کنترل و نظارت اینترنتی جمهوری اسلامی است. این پیام‌رسان در چارچوب «اینترنت ملی» یا شبکه داخلی ایران فعالیت می‌کند، شبکه‌ای موازی که طی حدود یک دهه توسعه داده شده و دسترسی محدود و تحت کنترل دولت را برای ایرانیان فراهم می‌کند، به‌ویژه در دوره‌هایی که ارتباط با اینترنت جهانی به‌شدت محدود یا قطع می‌شود.

این شبکه داخلی هم‌زمان با تشدید سرکوب اعتراض‌های ضدحکومتی نقش پررنگ‌تری پیدا کرده است. به گفته کارشناسان، قطع ارتباط به‌گونه‌ای طراحی شده است که شهروندان را از جهان خارج جدا کند، اما در عین حال امکان ادامه فعالیت‌های حکومتی و اقتصادی دولت را حفظ کند.

پیام‌رسان‌های داخلی یکی از اجزای اصلی این اینترنت ملی‌اند و طی سال‌های گذشته، به‌طور گسترده از سوی حکومت تبلیغ شده‌اند. گپ یکی از این پیام‌رسان‌ها است. کارشناسان حقوق دیجیتال می‌گویند هدف از ترویج این پلتفرم‌ها هدایت کاربران به محیط‌هایی است که امکان نظارت، جمع‌آوری داده و کنترل محتوا در آن‌ها ساده‌تر است و موانع حقوقی و فنی کمتری نسبت به سرویس‌های جهانی وجود دارد.

بر اساس آمار موجود، پیام‌رسان گپ بیش از یک میلیون بار از فروشگاه گوگل‌پلی و حدود چهار میلیون بار از کافه‌بازار دانلود شده است. این اپلیکیشن امکاناتی مانند تماس اینترنتی، بازی، برچسب‌های گرافیکی و یک سامانه پرداخت داخلی را ارائه می‌دهد. اسناد منتشر‌شده از ایمیل‌های داخلی نهادهای قضایی جمهوری اسلامی در اواخر سال ۲۰۲۲ نشان می‌دهد که این پیام‌رسان دست‌کم در یک مورد اطلاعات کاربران را در اختیار نهادهای مسئول سانسور قرار داده است.

مهدی انجیدانی، مدیرعامل تی‌سیت، در رسانه‌های ایرانی به‌عنوان کارآفرین فناوری معرفی شده و بارها مواضع نزدیک به حکومت اتخاذ کرده است. او در گفت‌وگو با رسانه‌های داخلی خود را «فرزند انقلاب اسلامی» توصیف کرده و از نخبگان ایران به‌دلیل عبور از تحریم‌های بین‌المللی از طریق «تبدیل تهدید به فرصت» و تامین نیازهای نرم‌افزاری کشور تمجید کرده است. او همچنین در برنامه‌های تلویزیون دولتی از لزوم مقابله با پیام‌رسان‌های خارجی و ابزارهای دور زدن فیلترینگ صحبت و پیشنهادهایی درباره تشدید محدودیت‌ها مطرح کرده است.

گزارش‌هایی نیز وجود دارد که یکی دیگر از کسب‌وکارهای مرتبط با انجیدانی، رسانه اجتماعی «ویراستی» شریک دولتی دارد که امیر محمدزاده لاجوردی، معاون پیشین وزیر ارتباطات، است. تصاویر منتشرشده در رسانه‌های اجتماعی مهدی انجیدانی را کنار چهره‌های سیاسی شناخته‌شده از جمله محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری پیشین، و پسر شیخ مکتوم، حاکم دبی، را نشان می‌دهد.

یک پژوهشگر ایرانی که نخواست نامش فاش شود، به گاردین گفت: «انجیدانی عملا تهدیدهای حکومت را تکرار می‌کند، که نشان می‌دهد تا چه اندازه به حکومت نزدیک است.»

در بریتانیا، تلاش برای تماس با هادی و مهدی انجیدانی بی‌نتیجه مانده است. ایمیل‌های ارسالی پاسخی دریافت نکرده و مراجعه حضوری به نشانی محل ثبت شرکت نیز به گفت‌وگویی منجر نشده است. در محل کار اشتراکی شرکت در شهر هوو گفته شده که هادی انجیدانی فقط برای قرارهای از پیش تعیین‌شده به آنجا مراجعه می‌کند. 

یک پژوهشگر ایرانی حقوق دیجیتال به گاردین گفت امتیاز ایجاد و اداره پلتفرم‌های داخلی در ایران فقط به گروه محدودی داده می‌شود: «هرکس اجازه داشته باشد یک پیام‌رسان در کشور داشته باشد، در حد و اندازه الیگارش‌های اطراف پوتین است.»