هشدار محسنی اژه‌ای و سایه محاکمه‌های شتابزده و خطر اعدام معترضان در زندان‌ها

رادیو فرانسه: غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی، از محاکمه سریع بازداشت‌شدگان و مجازات «بی‌هیچ رأفت» عاملان آنچه حکومت «اغتشاش» می‌خواند خبر داده است. این اظهارات که همزمان است با گزارش‌هایی از بازداشت‌های گسترده و شرایط بحرانی زندان‌ها، نگرانی‌ از خطر اعدام‌های گسترده را افزایش داده است. 

در بحبوحه سرکوب خونین اعتراض‌های خیابانی در ایران، رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی، غلامحسین محسنی اژه‌ای، هشدار داده که برای «عاملان و محرکان ناآرامی‌ها» هیچ‌گونه «رأفت و اغماضی» در کار نخواهد بود. این موضع‌گیری همزمان با گزارش‌های فزاینده درباره بازداشت‌های گسترده، شرایط غیرانسانی زندان‌ها و شواهد مستند از استفاده نیروهای امنیتی از گلوله جنگی علیه معترضان مطرح می‌شود.

غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه، روز یکشنبه ۲٥ ژانویه، وعده داد که بازداشت‌شدگان اعتراض‌های روزها و هفته‌های اخیر «در اسرع وقت» محاکمه خواهند شد. به گزارش «میزان»، خبرگزاری وابسته به قوه قضائیه، محسنی اژه‌ای گفت: «مردم به‌درستی انتظار دارند متهمان و عناصر اصلی اغتشاشات و اقدامات تروریستی و خشونت‌آمیز، هرچه سریعتر محاکمه شوند.» محسنی اژه‌ای تأکید کرد که قوه قضائیه موظف است «بدون کوچک‌ترین اغماض» با کسانی که به گفته او «دست به سلاح برده‌اند، قتل انجام داده‌اند یا مرتکب تخریب و آتش‌سوزی شده‌اند» برخورد کند.

این اظهارات در حالی بیان می‌شود که بنا بر گزارش نهادهای مستقل مدافع حقوق بشر، در جریان اعتراض‌های گسترده ژانویه، هزاران تا ده‌ها هزار نفر در سراسر کشور بازداشت شده‌اند و شمار کشته‌شدگان نیز به گزارش منابع معتبر به بیش از سی هزار نفر بالغ می شود. قطع سراسری اینترنت از هشتم ژانویه، ارزیابی دقیق ابعاد این سرکوب را با دشواری جدی روبرو کرده است.
نگرانی از «اعترافات اجباری» و محاکمه‌های نمایشی
در جریان اعتراض‌ها، تلویزیون دولتی جمهوری اسلامی ایران تصاویری پخش کرد که در آن رئیس قوه قضائیه شخصاً از برخی بازداشت‌شدگان بازجویی می‌کرد. صحنه‌هایی که به گفته مدافعان حقوق بشر، نشانه‌ای آشکار از فشار برای اخذ «اعترافات اجباری» و زمینه‌سازی برای محاکمه‌های نمایشی است. اکنون بیم آن می رود که با اظهارات تهدیدآمیز رئیس قوه قضائیه پس از سرکوب خونین اعتراض‌های خیابانی، هزاران زندانی که از سرونوشت شان اطلاع چندانی در دست نیست با خطر اعدام‌های گسترده روبرو باشند.

اظهارات محسنی اژه‌ای، در کنار وضعیت زندان‌ها و یافته‌های رسانه‌های مستقل، نشان می‌دهند که جمهوری اسلامی نه‌تنها قصد عقب‌نشینی از مسیر سرکوب را ندارد، بلکه می‌کوشد با ایجاد فضای رعب قضایی، اعتراض‌های اجتماعی را برای مدتی طولانی مهار کند : رویکردی که به گفته ناظران، خطر تشدید نقض گسترده حقوق بشر در ایران را بیش از پیش افزایش می‌دهد.

همزمان، گزارش تازه‌ای از هرانا خبرگزاری مدافعان حقوق بشر از وضعیت نگران‌کننده زنان بازداشت‌شده در زندان عادل‌آباد شیراز خبر می‌دهد. بر اساس این گزارش، دست‌کم ۱۵۰ زن که اغلب آنان دانشجو هستند، در ارتباط با اعتراض‌های سراسری بازداشت و به بند سیاسی این زندان منتقل شده‌اند : بندی که به گفته منابع مطلع، حتی گنجایش ۳۰ نفر را ندارد.

به گفته این منابع، طی دو هفته گذشته تماس تلفنی زندانیان زن به‌طور کامل قطع شده و ملاقات‌ها تنها به‌صورت محدود و کابینی انجام شده است. کمبود شدید غذا، نبود آب آشامیدنی کافی و فقدان امکانات اولیه بهداشتی، شرایط زندان را بحرانی‌تر کرده است؛ به‌گونه‌ای که یک وعده غذای استاندارد که پیشتر به یک زندانی تعلق می‌گرفت، اکنون میان چهار نفر تقسیم می‌شود.

همزمان، مقام‌های امنیتی رژیم ایران هرگونه استفاده از سلاح گرم علیه معترضان را انکار می‌کنند. سرهنگ مهدی شریف کاظمی، فرمانده یگان ویژه پلیس، مدعی شد که نیروهای پلیس «به هیچ‌وجه از سلاح گرم علیه معترضان استفاده نکرده‌اند» و تنها از «ابزارهای غیرکشنده» مانند آب‌پاش، گلوله‌های رنگی و تجهیزات صوتی بهره گرفته‌اند.

این ادعا اما با یافته‌های یک تحقیق مفصل نیویورک تایمز در تضاد آشکار است. این روزنامه آمریکایی، با استناد به ویدئوهای راستی‌آزمایی‌شده، گزارش داده است که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در اوایل ژانویه در دست‌کم ۱۹ شهر ایران و شش محله مختلف تهران به سوی معترضان با گلوله‌های جنگی شلیک کرده‌اند.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که حکومت ایران همچنان روایت رسمی خود را بر «تروریستی» و «خشونت‌بار» بودن اعتراض‌ها بنا نهاده و مسئولیت کشتار را متوجه معترضان می‌کند. در مقابل، شواهد میدانی، شهادت‌های پزشکی، تصاویر و گزارش‌های رسانه‌های بین‌المللی تصویری کاملاً متفاوت ارائه می‌دهند : تصویری از سرکوبی سازمان‌یافته که با بازداشت‌های انبوه، تهدید به محاکمه‌های شتاب‌زده و تشدید فشار بر زندانیان همراه شده است.