دستور رژیم به روزنامه‌نگاران برای تکرار «روایت حکومتی» درباره کشتار معترضان

 اعتراضات سراسری در ایرانصدای آمریکا: صدای آمریکا اطلاعاتی اختصاصی دریافت کرده است که نشان می‌دهد نمایندگان نهادهای امنیتی و حکومتی جمهوری اسلامی در دو نشست محرمانه با حضور مدیران و سردبیران رسانه‌های غیرحکومتی در تهران، از روزنامه‌نگاران خواسته‌اند روایت رسمی حکومت از کشتار معترضان را «بدون هیچ‌گونه تشکیک» تکرار، و هرگونه روایت مستقل از خانواده‌ها و شاهدان عینی را سانسور کنند.

این جلسات در حالی برگزار شده است که مقام‌های ایرانی هم‌زمان با تشدید سرکوب خیابانی، اینترنت را به‌طور گسترده قطع و دسترسی به روایت‌های مستقل را به‌شدت محدود کرده‌اند.
دو جلسه محرمانه با رسانه‌ها
به گفته روزنامه‌نگاری که با صدای آمریکا گفت‌وگو کرده، نخستین جلسه چهارشنبه ۲۵ دی با حضور «ص.»، معاون اطلاعات سپاه، برگزار شده و جلسه دوم شامگاه سه‌شنبه ۱ بهمن با حضور «م.ن.پ.»، از مقامات مطبوعاتی وزارت ارشاد، و «س» به‌عنوان رابط شورای عالی امنیت ملی تشکیل شد، تا پیام علی لاریجانی «دبیر شورای عالی امنیت ملی» در خصوص نحوه انتشار اخبار مورد نظر حکومت در رسانه‌های غیردولتی ایران ابلاغ شود.

این منبع می‌گوید در این نشست‌ها «تقریباً همه رسانه‌ها و پایگاه‌های خبری» غیردولتی، از جمله روزنامه‌های شرق، اعتماد، آرمان، ستاره صبح و وب‌سایت‌هایی مانند خبرآنلاین، جماران، و فرارو حضور داشته‌اند، در حالی که رسانه‌های حکومتی مانند ایرنا، ایسنا، فارس، و تسنیم در سازوکار جداگانه‌ای مدیریت می‌شوند.
دستورالعمل درباره آمار کشته‌شدگان
محور اصلی هر دو جلسه، کنترل و یکدست‌سازی آمار کشته‌شدگان اعتراضات بوده است. روزنامه‌نگار می‌گوید «م.ن.پ.» به نقل از علی لاریجانی تأکید کرده که «این آمار، همان رقمی است که قرار است رسمی اعلام شود» و هیچ رسانه‌ای نباید «به هیچ وجه» در آن تشکیک کند یا بگوید «کم گفته‌اید.» به گفته او، نمایندگان شورای عالی امنیت ملی و اطلاعات سپاه بر این خط پافشاری کرده‌اند که رسانه‌ها صرفاً روایت رسمی از تعداد کشته‌شدگان را منتشر کنند و هرگونه سؤال یا تردید درباره میزان واقعی تلفات را کنار بگذارند.

این منبع توضیح می‌دهد که در سناریوی اولیه، از رسانه‌ها خواسته شده بود روی رقم حدود «۷۰۰ نفر» تمرکز کنند و این گروه را «اغتشاشگر» یا «تروریست» بنامند، اما در سناریوی بعدی که به گفته او «دیشب صداوسیما آن را اعلام کرد»، مجموع کشته‌ها حدود سه‌هزار نفر معرفی شده و از رسانه‌ها خواسته‌اند بخش عمده این رقم را «شهید» بنامند.

به گفته او، مقام‌های امنیتی در جلسه توضیح داده‌اند که در آمار رسمی، تعداد زیادی از کسانی که «هیچ سابقه‌ای از بازداشت یا فعالیت قبلی نداشتند» نیز در زمره «شهدای مردم» قرار داده شده‌اند تا روایت حکومت از «قربانیان تروریسم» پررنگ‌تر شود.
ممنوعیت روایت خانواده‌ها و شاهدان
بخش مهمی از دستورالعمل‌ها به حذف صدای خانواده‌های قربانیان و شاهدان عینی اختصاص داشته است. این روزنامه‌نگار می‌گوید از رسانه‌ها خواسته شده «به هیچ وجه در هیچ صورتی» به خانواده‌های کشته‌شدگان نپردازند، تماس‌های آنان را پاسخ ندهند، و روایت‌هایشان درباره نحوه کشته‌شدن یا بازداشت عزیزانشان را منتشر نکنند.

او تأکید می‌کند که به رسانه‌ها هشدار داده شده در صورت انتشار هر مطلبی که در آن نسبت به آمار رسمی تشکیک شود یا به روایت‌های میدانی خانواده‌ها و شهود استناد کند، با آن‌ها «برخورد» خواهد شد و خطر توقیف و پرونده‌سازی وجود دارد. به گفته این روزنامه‌نگار، توقیف روزنامه «هم‌میهن» به‌دلیل آنچه مقام‌ها «تندروی» خوانده‌اند، در همین چارچوب توجیه شده است.
کنترل اینترنت و نامرئی‌کردن رسانه‌های مستقل
این منبع هم‌چنین از استفاده هماهنگ حاکمیت از ابزار اینترنت برای حذف روایت‌های مستقل سخن می‌گوید.

او می‌گوید مقام‌ها در جلسه تأکید کرده‌اند که به آنها گفته شده که «فعلاً اینترنت را وصل نمی‌کنیم»، و اجازه داده نمی‌شود که گوگل، سایت‌های خبری مستقل را ایندکس کند و عملاً فقط رسانه‌های حکومتی مانند ایرنا، ایسنا، تسنیم، و مهر امکان دیده‌شدن در جست‌وجوهای جهانی را خواهند داشت.

به گفته او، رسانه‌های مستقل ناچار شده‌اند مطالب خود را روی دامنه‌های داخلی منتشر کنند که برای کاربران بدون ابزار دورزدن فیلتر قابل مشاهده است، اما «گوگل آن‌ها را نمی‌خواند» و به این ترتیب، روایت‌های غیرحکومتی در سطح جهانی نامرئی می‌شود.

این توصیف با گزارش‌های مستقل درباره «بلک‌اوت دیجیتال» در ایران هم‌خوان است؛ گزارش‌هایی که نشان می‌دهد از ۱۸ دی ۱۴۰۴، اینترنت بین‌المللی تقریباً به‌طور کامل قطع شده، تنها شبکه ملی اطلاعات تا حدی فعال مانده، و دسترسی به وب‌سایت‌های خارجی و خدمات متن‌باز برای اکثریت کاربران عملاً ناممکن شده است.

به گفته این روزنامه‌نگار، مقامات دولتی در این جلسه تلویحاً گفته‌اند این وضعیت تا دست کم همه آینده، و زمانی که از نگاه حکومت «شرایط امنیتی مناسب» شود ادامه خواهد داشت.
هدف اعلام‌شده: انحصار تصویر ایران
روزنامه‌نگار می‌گوید کل پیام مشترک نمایندگان اطلاعات سپاه، شورای عالی امنیت ملی و معاونت مطبوعاتی در این دو جلسه این بوده که «باید فقط یک تصویر از ایران منتشر شود؛ همان تصویری که حکومت از خودش می‌سازد» و «فعلاً قرار نیست هیچ تصویر دیگری، نه از معترضان و نه از وضعیت واقعی کشور به بیرون درز کند.»

او نقل می‌کند که ادامه قطع اینترنت و محدودیت شدید ارتباطات، صریحاً به‌عنوان ابزار تضمین همین انحصار معرفی شده و به رسانه‌ها گفته‌اند تصمیم درباره رفع یا ادامه این محدودیت‌ها به میزان «شلوغ‌شدن» خیابان‌ها در روزهای آینده بستگی دارد.
قطع اینترنت و آمار کشته‌ها در منابع رسمی و غیردولتی
ایران از ۱۸ دی ۱۴۰۴ تاکنون با یکی از شدیدترین قطع‌های اینترنت در تاریخ خود مواجه بوده است. شبکه جهانی تقریباً به‌طور کامل قطع شده، ارتباط تلفنی و پیامکی نیز در مقاطع مختلف دچار اختلال گسترده بوده و تنها دسترسی محدود و کنترل‌شده به شبکه داخلی برای بخشی از کاربران باقی مانده است. گزارش‌های نهادهای ناظر بر اینترنت مانند نت‌بلاکس و شرکت‌های زیرساخت بین‌المللی، این وضعیت را «خاموشی سراسری» توصیف کرده‌اند که هدف آن محدودکردن انتشار اخبار درباره سرکوب خونین اعتراضات است.

در سطح رسمی، مقام‌های ایرانی به‌تازگی برای نخستین‌بار رقم حدود ۳۱۱۷ کشته را اعلام کرده‌اند و گفته‌اند بخش عمده این افراد «بی‌گناه» یا «شهید» هستند که در جریان ناآرامی‌ها جان خود را از دست داده‌اند. این رقم به‌طور معناداری کمتر از برآوردهای نهادهای مستقل و منابع حقوق‌بشری است که بر پایه داده‌های بیمارستانی، گزارش‌های پزشکان و فعالان، از هزاران تا ده‌ها هزار کشته سخن می‌گویند؛ برخی گزارش‌ها از دست‌کم چند هزار قربانی فقط در دو روز نخست قطع اینترنت خبر داده‌اند و منابع مختلف، از سازمان‌های حقوق بشری تا گزارشگران ویژه سازمان ملل، احتمال داده‌اند مجموع تلفات از مرز بیست‌هزار نفر گذشته باشد.

در چنین فضایی، روایت ارائه شده توسط این روزنامه‌نگار از داخل ایران به صدای آمریکا تصویری از هماهنگ‌سازی سیستماتیک میان نهادهای امنیتی، رسانه‌های حکومتی و سازوکار قطع اینترنت ارائه می‌کند که هدف آن یک‌دست‌کردن روایت، پنهان‌کردن ابعاد واقعی کشتار و حذف صدای خانواده‌ها و شاهدان از عرصه عمومی است؛ روندی که بدون دسترسی آزاد به اینترنت و رسانه‌های مستقل، امکان راستی‌آزمایی و بازتاب رنج قربانیان را به‌شدت محدود کرده است.

اعتراضات سراسری که از هفتم دی آغاز شد، با سرکوب خونین ده‌ها شهر همراه بوده است. شبکه خبری «سی‌بی‌اِس» شمار قربانیان را بین ۱۲ تا ۲۰ هزار نفر تخمین زده و سازمان حقوق بشر ایران نیز مرگ دست‌کم ۳۴۰۰ نفر را تأیید کرده است.

در حالی که خاموشی اینترنت ۱۴ روز ادامه داشته و هنوز ارتباط ایران با جهان خارج عمدتا قطع است، نهادهای بین‌المللی هشدار داده‌اند که این سیاست عامدانه، تلاشی برای مخفی‌سازی ابعاد کشتار معترضان و جلوگیری از دسترسی آزاد شهروندان به اطلاعات است.

دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهوری آمریکا، در هفته‌های اخیر بارها ضمن ابراز حمایت صریح خود از معترضان ایرانی، نسبت به کشتار معترضان به جمهوری اسلامی و دستگاه سرکوب آن هشدار داده و گفته بود در صورت اعدام معترضان، ایالات متحده «اقدامات بسیار قاطعی» انجام خواهد داد.

پس از این هشدارهای پرزیدنت ترامپ به جمهوری اسلامی، رئیس جمهوری آمریکا روز جمعه ۲۶ دی با انتشار پیامی در حساب کاربری خود در تروت سوشال از لغو اجرای اعدام‌های برنامه‌ریزی شده در ایران قدردانی کرد.

با این حال او روز شنبه ۲۷ دی ۱۴۰۴ در گفت‌و‌گو با نشریه پولیتیکو گفت که «آیت‌الله» به دلیل «ویران کردن کامل کشورش» گناه‌کار است و «وقت آن رسیده است که به دنبال رهبری تازه‌ای در ایران باشیم.»

او درباره علی خامنه‌ای،‌ رهبر جمهوری اسلامی، گفت: «گناه او به عنوان رهبر یک کشور، نابودی کامل کشور و استفاده از خشونت در سطوحی است که قبلاً هرگز دیده نشده است.»

او افزود: «برای این که کشور بتواند به کار خود ادامه دهد، حتی اگر این عملکرد در سطح بسیار پایینی باشد، رهبری باید بر درست اداره کردن کشورش تمرکز کند - مانند همین کاری که من با ایالات متحده انجام می‌دهم - و نه این که برای حفظ سلطه‌اش، هزاران نفر را بکشد.»