شگفتی ترامپ برای جمهوری اسلامی؛ یک سلاح مرموز برای ایجاد غافلگیری مطلق

ایندیپندنت فارسی: پس از کشتار خونین قیام ملی دی‌ماه ۱۴۰۴ به دست جمهوری اسلامی و تشدید آرایش نظامی آمریکا در خاورمیانه، مجموعه‌ای از نشانه‌ها، تهدید روسن دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، اظهارات غیرمستقیم مقامات آمریکایی و تحرکات میدانی، از احتمال یک حمله نظامی علیه جمهوری اسلامی حکایت دارند. با این حال، چگونگی این حمله، اهداف اولیه و نحوه اجرای آن همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. تجربه‌های اخیر نشان می‌دهد که ابهام، خود بخشی از راهبرد نظامی است.

الگوی حمله اسرائیل به جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه و به‌ویژه بامداد ۲۳ خرداد، نمونه‌ای گویا از این راهبرد بود: حمله‌ای مبتنی بر غافلگیری کامل، وارد آوردن ضربات قاطع در ساعات اولیه و فلج‌سازی همزمان سامانه‌های پدافندی، رصد اطلاعاتی و زنجیره فرماندهی. نتیجه آن حمله، ایجاد یک شوک ساختاری در سامانه تصمیم‌گیری جمهوری اسلامی بود؛ شوکی که حتی با گذشت روزها ترمیم نشد.

اکنون این پرسش مطرح است که اگر آمریکا بخواهد وارد چنین تقابلی شود، آیا همان الگو را تکرار می‌کند یا سراغ «شگفتی» جدیدی خواهد رفت؟
غافلگیری به‌مثابه راهبرد بنیادین
در راهبرد نظامی ایالات متحده، به‌ویژه پس از جنگ‌های عراق و تجربه‌های سایبری دهه اخیر، «غافلگیری شناختی» اهمیت فزاینده‌ای یافته است. منظور از این مفهوم، نه‌فقط نابودی فیزیکی اهداف، بلکه ایجاد وضعیتی است که طرف مقابل برای ساعت‌ها یا حتی روزها قادر به فهم آن‌چه رخ داده، نباشد.

در چنین چارچوبی، استفاده از ابزارهای غیرسنتی، یعنی ابزارهایی که بدون انفجار گسترده و تصویرسازی سنتی از جنگ عمل می‌کنند، جذابیت بیشتری پیدا می‌کند. یکی از این ابزارها، بمب یا سلاح پالس الکترومغناطیسی (EMP) است.

بمب پالس الکترومغناطیسی، سلاحی است که با ایجاد یک موج شدید الکترومغناطیسی، سامانه‌های الکترونیکی را از کار می‌اندازد. این پالس می‌تواند شبکه‌های برق را مختل کند، رادارها و سامانه‌های پدافند هوایی را کور کند، ارتباطات نظامی و غیرنظامی را قطع کند و مراکز فرماندهی، سرورها و تجهیزات دیجیتال را فلج کند.

پالس الکترومغناطیسی چند دهه پیش به عنوان اثر جانبی انفجار هسته‌ای شناخته می‌شد اما نکته کلیدی این است که اکنون ایجاد پالس الکترومغناطیسی الزاما به معنای یک انفجار هسته‌ای نیست. در دهه‌های اخیر، آمریکا و اسرائیل روی نسخه‌های غیرهسته‌ای پالس الکترومغناطیسی، به‌ویژه سلاح‌های مایکروویو با انرژی بالا High-Power Microwave (HPM) سرمایه‌گذاری کرده‌اند؛ سلاح‌هایی که می‌توانند به‌صورت موضعی و هدفمند، بدون خسارت مستقیم انسانی، زیرساخت الکترونیکی یک منطقه را نابود کنند.

ایالات متحده از دهه ۱۹۶۰ آثار پالس الکترومغناطیسی ناشی از انفجارهای هسته‌ای را می‌شناخت، اما از دهه ۱۹۹۰ به بعد تمرکز اصلی به سمت نسخه‌های غیرهسته‌ای رفت. پروژه‌های DARPA و نیروی هوایی آمریکا نشان می‌دهد که نسخه‌هایی از این نوع بمب در قالب سلاح‌های مایکروویو با انرژی بالا HPM به‌طور عملیاتی وارد زرادخانه ارتش آمریکا شده‌اند، هرچند جزئیات آن‌ها محرمانه است.

اسرائیل نیز، به‌ویژه پس از جنگ‌های غزه و لبنان، به‌طور جدی روی جنگ الکترونیک و اختلال در  زنجیره کنترل و فرماندهی سرمایه‌گذاری کرده است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند بخشی از فلج‌شدن همزمان پدافند و ارتباطات جمهوری اسلامی در بامداد ۲۳ خرداد، ناشی از ترکیب حملات سایبری و ابزارهای الکترومغناطیسی بوده است، هرچند این موضوع هرگز به صورت رسمی تایید نشد.
چرا استفاده از پالس الکترومغناطیسی برای آمریکا جذاب است؟
اگر آمریکا بخواهد به جمهوری اسلامی حمله کند، با چند محدودیت هم‌زمان روبه‌رو است: تمایل به وارد نشدن به جنگ تمام‌عیار طولانی، پرهیز از آسیب به غیرنظامیان، نیاز به فلج‌سازی سریع ساختار قدرت و فرماندهی و ایجاد شوک روانی در راس نظام سیاسی.

سلاح پالس الکترومغناطیسی می‌تواند همه این اهداف را به‌طور هم‌زمان تامین کند. حمله‌ای که بدون بمباران گسترده آغاز شود، اما ناگهان برق، ارتباطات، پدافند و هماهنگی نظامی را از کار بیندازد، زمینه را برای هدف قرار دادن سران جمهوری اسلامی و مراکز کلیدی قدرت فراهم می‌کند. در چنین سناریویی، «خاموشی و غافلگیری» نه یک پیامد جانبی، بلکه خود ابزار جنگ است.

جمهوری اسلامی نیز در سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای دستیابی به فناوری‌های مشابه انجام داده است. گزارش‌های پراکنده از سرمایه‌گذاری روی جنگ الکترونیک، سلاح‌های مایکروویوی و حتی ادعاهای تبلیغاتی درباره «بمب الکترومغناطیسی بومی» منتشر شده‌اند. با این حال، هیچ شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد ایران به سطح عملیاتی و دقیق آمریکا یا اسرائیل در این حوزه رسیده باشد.

مشکل اصلی جمهوری اسلامی، نه صرفا فناوری، بلکه آسیب‌پذیری ساختاری است: دسترسی نداشتن به فناوری‌های جدید، وابستگی گسترده به شبکه‌های الکترونیکی فرسوده، و فقدان سامانه‌های پشتیبان مقاوم‌شده در برابر پالس الکترومغناطیس.

اگر حمله‌ای در کار باشد، بعید است آمریکا همان مسیری را برود که اسرائیل رفت. نظامی‌ها معتقدند که تکرار، دشمن را آماده می‌کند. منطق نظامی ایجاب می‌کند که شگفتی جدیدی خلق شود؛ شگفتی‌ای که نه‌فقط جمهوری اسلامی، بلکه افکار عمومی جهان را نیز غافلگیر کند.

بمب پالس الکترومغناطیسی چه به‌عنوان ابزار اصلی و چه به‌عنوان بخشی از یک حمله ترکیبی، دقیقا چنین قابلیتی را دارد: یک سلاح جنگی قدرتمند که طرف مقابل را ناتوان می‌کند بی آنکه بداند چه اتفاقی رخ داده است.

ما نمی‌دانیم آمریکا در طرح حمله احتمالی‌اش به جمهوری اسلامی از چه سلاح‌هایی استفاده خواهد کرد. رئیس‌جمهوری آمریکا روز سه‌شنبه گفت که کشورش سلاح‌هایی در اختیار دارد که کسی از وجودشان مطلع نیست. در نهایت، حتی اگر سلاح‌هایی متفاوت با پالس الکترومغناطیس هم روی میز باشد و از آن نوع بمب هرگز استفاده نشود، آگاهی جمهوری اسلامی از وجود چنین سلاحی، بخشی از فشار روانی و استراتژیک بر نظامی است که پس از کشتار دی‌ماه ۱۴۰۴، بیش از هر زمان دیگر، متزلزل و آسیب‌پذیر به نظر می‌رسد.
ترامپ: سلاح‌هایی داریم که هیچکس در موردشان نمی‌داند
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده شامگاه سه‌شنبه ۳۰ دی‌ماه در مصاحبه با نیوزنیشن گفت آمریکا سلاح‌هایی در اختیار دارد که هیچکس در جهان چیزی درباره آن‌ها نمی‌داند.

ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگار این شبکه درباره تسلیحات صوتی که محافظان کوبایی مادورو را خنثی کرد، گفت: «احتمالا بهتر است درباره این سلاح‌ها حرفی نزنیم.»

دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده شامگاه سه‌شنبه ۳۰ دی‌ماه در مصاحبه با نیوزنیشن گفت آمریکا سلاح‌هایی در اختیار دارد که هیچکس در جهان چیزی درباره آن‌ها نمی‌داند.
ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگار این شبکه درباره تسلیحات صوتی که محافظان کوبایی مادورو را خنثی کرد، گفت: «احتمالا… pic.twitter.com/o0XCzuphmP

— independentpersian (@indypersian) January 21, 2026