اسناد ماموریت محرمانه ژنرال‌ هایزر علیه شاه

ایندیپندنت فارسی: زبیگنیف برژینسکی، مشاور امنیت ملی کارتر، رئیس‌جمهوری آمریکا در زمان آشوب‌های سال ۱۳۵۷ ایران، مدعی است که دولت آمریکا در دسامبر ۱۹۷۸ (دی‌ ۱۳۵۷) به این جمع‌بندی رسیده بود که حفظ شاه در وضعیت آن روز ایران امکان‌پذیر نیست و با این جمع‌بندی، رابرت ارنست هایزر، ژنرال چهارستاره نیروی هوایی آمریکا، روز ۱۴ دی ۱۳۵۷ برای اجرای ماموریتی اعلام‌نشده، مخفیانه به ایران وارد شد.

نگاه و نظر برژینسکی درباره ناآرامی‌های سال‌های ۵۷ــ۱۳۵۶ ایران با سیاست‌های وقت وزارت خارجه آمریکا متفاوت بود. در درون وزارت خارجه آن کشور، نظر سالیوان، سفیر کله‌شق واشنگتن در تهران، با خط‌‌مشی سایروس ونس، وزیر خارجه وقت، مغایر بود و در درون سفارتخانه عریض و طویل آمریکا در تهران نیز هنری پرشت، مشاور سیاسی چپ‌گرای سفیر، اغلب اوقات سیاست‌ها و رفتارهایی مخالف شاه و مغایر با سالیوان داشت!

ویلیام سالیوان، آخرین سفیر آمریکا در تهران، اگرچه به‌تندی و مخالفت پرشت نبود، با وجود حفظ ظاهر صمیمانه، با شاه صمیمی و صادق نبود و در سال ۱۳۵۷، مخفیانه با تعدادی از نزدیکان و نمایندگان خمینی در تهران ملاقات و گفت‌وگو کرده بود.

برژینسکی که از معدود عقاب‌های دولت کارتر محسوب می‌شد، مدعی است که به اطلاع شاه رسانده بود که با استفاده از نیروی نظامی ناآرامی‌ها در ایران را فرو بنشاند و بعد از آن اصلاحات را ادامه دهد؛ اما شاه با سرکوب تظاهرات مخالفت کرد و به او گفت که «نمی‌خواهد خون ایرانیان را بریزد و تختی خونین برای پسرش به ارث بگذارد».

ژنرال‌ هایزر روز پنجشنبه ۴ ژانویه ۱۹۷۹ (۱۴ دی ۱۳۵۷) مصادف با آغاز کنفرانس سران چهار کشور بزرگ غرب شامل آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در جزیره گوادلوپ، مستعمره فرانسه در اقیانوس اطلس، به فرودگاه مهرآباد تهران وارد و مخفیانه راهی سفارت آمریکا در خیابان روزولت شد.

هم‌زمانی آغاز سفر مخفیانه هایزر به تهران با شروع کنفرانس چهارجانبه سران غرب در گوادلوپ نشان می‌دهد که تصمیم آمریکا و دولت کارتر و موافقت سه قدرت اروپایی برای عبور از شاه، به شکست کشاندن دولت شاپور بختیار، به قدرت رساندن خمینی و تشکیل دولت بازرگان، مدتی قبل از گردهمایی در گوادلوپ اتخاذ شده بود. در نگاه بسیاری از ایرانیان هم این زمان آغاز توطئه غرب برای پایان دادن به سلسله پهلوی است. تدارکات غرب برای به قدرت رساندن خمینی و تشکیل دولت تحت حمایت او هم از مدتی قبل کلید خورده بود و کنفرانس گوادلوپ برای هماهنگ کردن اقدام‌های پیشگیرانه‌ای بود تا برای اجرای طرح آن‌ها مانعی ایجاد نشود.

پادشاه ایران در کتاب «پاسخ به تاریخ» از دشمنی‌های آمریکا با او در زمان دولت جان کندی در سال ۱۹۶۳ (۱۳۴۲) می‌گوید؛ اگرچه بعد از دیدار و گفت‌وگو با شاه در واشنگتن ظاهرا نگاه کندی به شاه و شخصیت او تغییر کرد. شاه در کتاب «پاسخ به تاریخ» از دشمنی کارتر، یک رئیس دولت لیبرال دیگر، با خود هم می‌نویسد؛ البته دیدار کارتر از تهران در سال پیش از انقلاب و گفت‌وگوی او با شاه ظاهرا نظر کارتر را هم درباره پادشاه ایران تغییر داد؛ اما با وجود این تغییر نظر روسای‌جمهوری دموکرات آمریکا درباره شاه بعد از دیدار و گفت‌وگوهای آن‌ها با او، سیاست‌های حزب دموکرات و دولت‌های این دو رئیس‌جمهوری درباره شاه تغییر محسوسی نکرد!

مطابق اسنادی که سال ۲۰۱۶ (۱۳۹۵) از وضعیت محرمانه خارج شد، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) از سال ۱۳۴۲ با خمینی در ارتباط بود و شاه ایران هم در کتاب پاسخ به تاریخ بر این موضوع و «مداخله ماموران خارجی در شورش سال ۱۳۴۲ طرفداران خمینی در تهران» صحه می‌گذارد.

اسناد دیگری که در سال ۲۰۱۸ (۱۳۹۷) از حالت محرمانه خارج شد و مانند اسناد سال ۲۰۱۶ حاکی از ارتباط نزدیک خمینی با آمریکا از سال ۱۳۴۲ به بعد و نامه‌نگاری‌های او با مقام‌های آمریکایی بودــ مبنی بر اینکه منافع آن‌ها در ایران به‌خصوص منافع نفتی در صورت عبور از شاه، با خطر روبرو نخواهد شدــ با ذکر جزئیات بررسی شده و صحت آن‌ها به تایید بی‌بی‌سی جهانی و روزنامه گاردین رسیده است.

بنا بر این اسناد محرمانه آمریکا، خمینی به واشنگتن اطمینان می‌دهد: «نگران به خطر افتادن منافع خود در ایران، به‌خصوص نفت نباشید»، و در مقابل، دولت کارتر به خمینی کمک می‌کند به قدرت برسد و مانع شود که ارتش شاهنشاهی کودتا کند.

گری سیک، مشاور امنیت ملی در زمان کارتر که هنوز در قید حیات است و به حمایت از سیاست‌های اصلاح‌طلبانه در ایران مشهور است، صحت این مدارک را تایید کرده است؛ با وجود این، علی خامنه‌ای در این رابطه نوشت: «بر اساس اسناد جعلی است» و سعید حجاریان، مشاور خاتمی، و ابراهیم یزدی، وزیر خارجه دولت موقت بازرگان، نیز صحت اسناد رسمی دولت آمریکا را رد کردند!

این بخش از اسناد محرمانه و بااهمیت آمریکا تا حدود زیادی سرفصل ماموریت مخفیانه رابرت هایزر در تهران را روشن می‌کند: پیشگیری از اقدام نظامی ارتش در غیبت شاه و فراهم کردن زمینه‌های شکست دولت بختیار و روی کار آوردن دولت بازرگان به جای نخست‌وزیر شاه.

روز پنجشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۵۷ صدها هزار نفر از مردم تهران که از به قدرت رسیدن مذهبی‌ها در ایران وحشت داشتند، در میدان بهارستان (سیل جمعیت از ابتدای خیابان ژاله تا بهارستان، مخبرالدوله و میدان سپه امتداد داشت) مقابل مجلس شورای ملی اجتماع کردند و در قطعنامه‌ای که نویسنده این خطوط، آن را نوشت و قرائت کرد، با اعلام حمایت از قانون اساسی، از دولت بختیار اعلام پشتیبانی کردند تا از این راه مانع از شکست آن شوند.

ژنرال‌ هایزر، فرستاده نظامی کارتر، دقیقا در همان روز (۱۵بهمن سال ۱۳۵۷) و یک هفته قبل از سقوط دولت بختیار، بدون سروصدا از طریق فرودگاه مهرآباد ایران را ترک کرد و ماموریتش را در از بین بردن انسجام فکری و همبستگی فرماندهان ارشد ارتش شاهنشاهی به پایان برد. در این رابطه، یک فرمانده نظامی ایران که در جلسات روزانه هایزر با نظامیان حضور داشت، با تلخکامی گفت: «آخوندها در میان بودند و هایزر شیرازه ارتش را گسیخت.»

روز ۲۰ بهمن، نیروهای نظامی از خیابان‌ها به پادگان‌ها برگشتند و ارتش بعد از یک درگیری در غرب تهران، عملا خنثی شد و متعاقب صدور بیانیه فرماندهی ستاد مشترک مبنی بر اعلام «بی‌طرفی»، فروپاشید و در دومین روز به قدرت رسیدن طرفداران خمینی، چهار فرمانده ارشد نظامی در بام خانه‌ای که خمینی در آن ساکن بود، تیرباران شدند.

در اثبات توطئه‌های آمریکا در راه به قدرت رساندن خمینی می‌توان به مکاتبه محرمانه سالیوان در ۹ نوامبر ۱۹۷۸ (۱۸ آبان ۱۳۵۷) با وزارت خارجه دولت متبوع او اشاره کرد که در آن می‌گوید: «شاه بختی برای ماندن ندارد و باید همراه ژنرال‌های ارشد ارتش از ایران خارج شود و بین فرماندهان رده بعدی ارتش و همراهان خمینی توافقی انجام شود.» این توصیه سفیر با بیانیه‌های و اظهارات رسمی شخص کارتر و اعضای دولت او در اعلام پشتیبانی از شاه مغایر و نشانه دورویی دولت کارتر و همچنین مخالف این ادعا است که ژنرال‌ هایزر به‌منظور «پیشگیری از فروپاشی ارتش به ایران اعزام شد»؛ در حالی که هدف هایزر از هم پاشیدن ارتش بود و این واقعیت تلخ در شروع جنگ هشت ساله با عراق به نحو دردناکی به نمایش گذاشته شد.

در اسناد دولت آمریکا تصریح شده است که هایزر ماموریت داشت فرماندهان ارتش را قانع کند با محمد بهشتی، دستیار بانفوذ خمینی، ملاقات کنند. هایزر اتهام اقدام به خنثی کردن ارتش ایران و هموار کردن راه به قدرت رسیدن خمینی را رد کرده ولی گزارش‌های محرمانه او به واشنگتن هنوز از حالت محرمانه خارج نشده است و در اختیار نیست.

سالیوان پیش از ترک تهران، به ظاهر شجاعت بختیار را ستایش می‌کرد ولی در پشت صحنه، از هیچ اقدامی برای تضعیف دولت بختیار و فروپاشی آن خودداری نکرد. او در یکی از پیام‌های محرمانه به واشنگتن، نوشت: «این مرد (بختیار) خیالاتی است و برای جایزه بزرگ بازی می‌کند و از ما راهنمایی نمی‌گیرد». از نظر وزارت خارجه وقت آمریکا شاپور بختیار فرد قابل‌اعتماد (برای آمریکا) نبود و هرچند واشنگتن به شکل قراردادی از او قویا اعلام پشتیبانی می‌کرد، در باطن قصد داشت در صورت دوام بختیار حتی با توسل به کودتا او را سرنگون کند.

دیوید ارون، دستیار ارشد شورای امنیت ملی کاخ سفید، روز ۹ ژانویه ۱۹۷۹ (۱۹ دی ۱۳۵۷) به زبیگنیف برژینسکی توصیه کرد آمریکا ابتدا بختیار را با کودتای نظامی برکنار و بعد مابین فرماندهان ارتش و نزدیکان خمینی معامله و توافقی را وساطت کند که به کنار گذاشتن شاه از قدرت بینجامد. در آن تاریخ مجلس هنوز به دولت بختیار رای اعتماد نداده بود، شاه فرمانده کل قوا در ایران بود و تاریخی هم برای خروج از کشور اعلام نکرده بود!

۱۴ ژانویه ۱۹۷۹ (۲۴ دی ۱۳۵۷) در حالی که دولت بختیار همچنان وجود داشت، سایروس ونس، وزیر خارجه آمریکا، طی پیامی که برای نمایندگی‌های سیاسی واشنگتن در پاریس و تهران فرستاد، اعلام کرد: «ما تصمیم گرفته‌ایم که ایجاد کانال ارتباط مستقیم با نزدیکان خمینی در راستای منافع آمریکا است.»

۱۵ ژانویه ۱۹۷۹ (۲۵ دی ۱۳۵۷) یکی از مقام‌های سیاسی دولت کارتر در فرانسه به نام وارن زیمرمن با ابراهیم یزدی در پاریس ملاقات کرد. زیمرمن پس از گفت‌وگوهای دور نخست، دو دیدار دیگر هم با ابراهیم یزدی داشت که نشان می‌دهد ادامه این دیدارهای فشرده شکل مذاکره با اطرافیان خمینی و چانه‌زنی‌های دو طرف سر جزئیات به قدرت رسیدن دولت خمینی را داشته است.

آخرین دیدار آن دو در پاریس روز ۱۸ ژانویه (۲۸ دی) برگزار شد. در این بین، شاه در تاریخ ۱۶ ژانویه (۲۶ دی) ایران را ترک کرد؛ نشانه مستند دیگری بر این واقعیت که آمریکا از ابتدا قصد به شکست کشاندن دولت بختیار و عبور از پادشاهی در ایران را داشت و تمام نمایش‌های حاکی از ایستادن کنار شاه و دولت او نیز ظاهرسازی و دروغ بود و ژنرال‌ هایزر هم نه به‌منظور حفظ انسجام ارتش که با طرح ازهم‌ پاشیدن نیروهای مسلح و پیشگیری از اقدام نظامی احتمالی آن‌ها علیه خمینی به تهران رفته بود.

۲۷ ژانویه (۷ بهمن) در هفته‌‌های قبل از سقوط دولت بختیار و زمانی که ژنرال آمریکایی در تهران بود، خمینی به مقام‌های آمریکایی پیام داد: «مصلحت است به فرماندهان ارتش توصیه کنید از بختیار پشتیبانی نکنند... شما خواهید دید که ما هیچ دشمنی با آمریکا نداریم. در مورد نفت شما نباید کمترین نگرانی را داشته باشید که مبادا به آمریکا نفت نفروشیم.»

یک سال قبل از به قدرت رساندن خمینی و روی کار آوردن دولت مذهبی در ایران، قرارداد کنسرسیوم نفت (شرکت‌های بزرگ نفتی طرف قرارداد خرید نفت از ایران) رو به پایان بود و شرکت‌های نفتی در نهایت شگفتی به تجدید قرارداد خرید نفت از ایران کمترین تمایلی نشان نمی‌دادندــ رفتاری که شاه از آن به عنوان تهدید و باج‌خواهی شرکت‌های نفتی یاد کرده بود. شاه به این نتیجه رسیده بود که آمریکایی‌ها و بریتانیا به‌تلافی اقدام‌های نفتی او در سال ۱۹۷۳ (۱۳۵۲) و افزایش قیمت‌ نفت علیه او توطئه کرده‌اند.

مطابق اسناد محرمانه آمریکا که حالا از وضعیت طبقه‌بندی‌شده درآمده، دولت کارتر در نیمه ژانویه ۱۹۷۹ (دی ۱۳۵۷) پذیرفت با پایان دادن به نظام پادشاهی و خنثی کردن ارتش در ایران کمترین مشکلی ندارد.

در آن تاریخ، ژنرال آمریکایی در تهران در حال مذاکرات روزانه با فرماندهان ارشد ارتش بود و هنگام ترک تهران اطمینان داشت که ماموریت خود را با موفقیت به پایان برده است.
+67
رأی دهید
-5

  • قدیمی ترین ها
  • جدیدترین ها
  • بهترین ها
  • بدترین ها
  • دیدگاه خوانندگان
    ۶۳
    Rosha50 - لانسینگ، انگلستان

    از دی که گذشت هیچ یاد مکن از فردا که نیامده فریاد مکن . گفتن و تکرار مداخله کشور های غاصب در طول تاریخ ایران کتمان پذیر نیست ولی هوشیار باشیم که بعد از این چه باید انجام دهیم که شرمنده نسل اینده نباشیم
    3
    45
    ‌سه شنبه ۰۴ بهمن ۱۴۰۱ - ۱۲:۲۰
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۳۳
    گارد جاویدان - فرانکفورت، آلمان

    در طول این سالها همیشه چه آمریکایی ها و چه طرفداران خمینی میگفتند که آمریکا ژنرال هایزر را فرستاده بود به ایران تا کودتا کند!! یکی از اقوام من که نظامی بود تعریف میکرد که ژنرال هایزر در جلسه ای که با امرای ارتش شاه داشت به آنها میگه که ارتش آمریکا با این عظمت حتی یک روز بدون حمایت مردمش دوام نمیآره و شماها هم باید به مردم بپیوندید و با مردم تان اعلان همبستگی کنید! اینها واسه ویران کردن این مملکت هرکاری که از دستشون برآمد کردند
    6
    52
    ‌سه شنبه ۰۴ بهمن ۱۴۰۱ - ۱۲:۲۷
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۵۸
    ضدبشر - گراتس، اتریش

    امریکایی ها اعلیحضرت همایونی بزرگوار را نبردند . مثل موش مرده انداختند تو زباله دانی تاریخ . با عرض پوزش از شاه الهی های فحاش محترم و جان نساران دستبوس و دستمال بدست دستگاه استبداد و دیکتاتوری همایونی.
    56
    9
    ‌سه شنبه ۰۴ بهمن ۱۴۰۱ - ۱۲:۴۰
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۳۹
    آریتما - استکهلم، سوئد

    اینا همه مزخرافاته، اینکه غرب این کرد یا آنکرد، فارسها و ترکهای ایران میلیونی تو خیابون بودند، خمینی را بردن ماه و ش…. او تبرکی استفاده می‌کردند، خیلی هم تندرو بودند و خمینی با همه‌ی جنایت کاری مجبور می‌شد جلوی خودشون رو بگیره، این همه حاشیه نروید، انگار با یک مردم متمدن طرف بودیم و غربیها امدند توسط پاکستان و افغانستانیها تو ایران انقلاب شد!
    36
    9
    ‌سه شنبه ۰۴ بهمن ۱۴۰۱ - ۱۲:۴۵
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۴۴
    amirHassna - سیدنی، استرالیا
    گارد جاویدان - فرانکفورت، آلمان
    دوست عزیز چون روبلاهت امت همیشه در صحنه حساب بازکرده بودن الانشم چیز زیادی عوض نشده فرقش اینه که ایرانی جماعت کلا فک میکنه پدرومادرش اهل سوئیس بوده عنقلابشو دزدیدن.
    2
    21
    ‌سه شنبه ۰۴ بهمن ۱۴۰۱ - ۱۳:۳۸
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۷۶
    hassan1326 - تهران، ایران
    حالا هم بنظر میرسد که امریکا ج.ا را نمیخواهد ، چرا هیچ حرکت مثبتی ظاهر نمیشود ، تحریم افراد ج.ا باعث افزایش دلار شده ،و هیچ نتیجه ای(در سرنگونی ج.ا ) ندارد فقط سران نکبت اسلامی را فربه تر و ملت ایران را فقیر تر میکند . حرف بس است عمل عمل .بالا رفتن دلار مشکوک است چون افغانستان که دولتی ندارد افزایش دلار باین شدت ندارد.
    3
    18
    ‌سه شنبه ۰۴ بهمن ۱۴۰۱ - ۱۳:۴۰
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۳۳
    گارد جاویدان - فرانکفورت، آلمان
    amirHassna - سیدنی، استرالیا
    جالب اینجاست که هیچکی فکر نمیکنه که خمینی که از سال ۴۲ با شاه شروع به مخالفت کرد و ۱۵ سال در عراق تو آب نمک خوابیده بود چطور یک دفعه از تو آب نمک درآمد و با یک عده انقلابی خارج از ایران با اسکورت جتهای آمریکایی وارد ایران شد بعد همه اون کسانی که باهاش اومده بودند یکی بعد از دیگری جاسوس و خودفروخته غرب و لیبرال و منافق و مفسد از آب درآمدند و همگی یا فراری شدند یا اعدام یا خانه نشین شدند کسی از اینها سوال نمیکنه که این خائنین بودند که به خمینی برای رسیدن به قدرت کمک کردند پس چطور میتونه این انقلاب توطئه نباشه
    3
    19
    ‌سه شنبه ۰۴ بهمن ۱۴۰۱ - ۱۴:۴۱
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۴۳
    Momijii - توکیو، ژاپن

    خودمونیم ملت بدبختی هستیم ، که خارجی‌های بی ناموس و فرومایه ، برای حکومت و اقتصاد و سیاست و ثروت مملکتمان تصمیم میگیرند و متاسفانه خائنین وطنفروش و خودفروخته هم برای منافع نامشروع خود با خارجیها برای نابودی مملکت همدست و همراه میشن !!
    2
    29
    ‌سه شنبه ۰۴ بهمن ۱۴۰۱ - ۱۴:۵۸
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۴۱
    paksan - ایران، ایران
    با افتخار وکالت میدهیم ...
    5
    14
    ‌سه شنبه ۰۴ بهمن ۱۴۰۱ - ۱۶:۴۱
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۳۳
    گارد جاویدان - فرانکفورت، آلمان
    ضدبشر - گراتس، اتریش
    هروقت سطح سوادت آنقدر بالا رفت که جانثار را درست بنویسی آنوقت بیا اینجا با دهن آب کشیده و دستهای شسته در مورد محمدرضا شاه و طرفدارانش زر زر اضافه کن، چه عجب در مورد آن صدها روزنامه خیالی که رضاشاه تعطیل کرد چیزی ننوشتی !! برو برو واسه خودت یک کار و کاسبی درست و حسابی پیدا کن دست از این پرروگری ها بردار
    5
    11
    ‌سه شنبه ۰۴ بهمن ۱۴۰۱ - ۱۸:۳۹
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۴۱
    Chokam - ری، ایران
    دیگه کار از هایزر گذشته بود حتی خود شاه هم نمی تونست کاری کنه چون خمینی اعلامیه صادر کرد که سربازها سرکشی کنند و خدمت نرند، سربازها هم نه تنها فرار کردن از پادگانها،بلکه در چند نوبت اموال پادگان مثل کولر رو غارت کردن. مثل الان نبود که بیسج باشه سپاه باشه،فقط یه ارتش بودبا سربازاش
    1
    4
    ‌سه شنبه ۰۴ بهمن ۱۴۰۱ - ۲۰:۰۶
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۳۳
    Munchen - مونیخ، آلمان
    البته این بخشی از ماجراست،و دلایل این خیانت آمریکا یا بهتر بگوییم دولت کارتر به شاه موارد مختلفی بود،مهمترین دلیل گسترش فعالیت چپی ها و توده ایها که وابسته به شوروی (دشمن اصلی غرب) بودند بود و آمریکا حس میکرد در ایران توسط این چپ های کمونیست انقلاب خواهد شد و ایران تحت نفوذ شوروی خواهد رفت،خمینی چون اسلامیست بود و ایران هم کشور مذهبی ، بهترین و تنها جایگزین در مقابل کمونیسم بود.مسئله دیگه سختگیری شاه در فروش نفت به غرب و بالابردن قیمت اون بود و معروف هست که کارتر از این غرور و یکدندگی شاه کینه گرفته بود.در مقابل نیکسون رئیس جمهور جمهوریخواه قبلی رابطه دوستانه واقعی با شاه داشت و به کارتر در مورد عواقب سرنگونی شاه رو روی کار آمدن خمینی برای ایران و کل منطقه هشدار داده بود که کارتر نشندیده گرفت .در آخر اینکه خمینی چقدر مکار و حیله گر بود که نه تنها انقلابیون چپی و دارو دسته رجوی را دور زد و انقلاب رو دزدید بلکه سر آمریکا هم کلاه بزرگی گذاشت که خود آمریکا هم تا به امروز چوب این نقشه فاجعه آمیز و شکست بزرگ سیاسی را میخوره.
    0
    6
    ‌سه شنبه ۰۴ بهمن ۱۴۰۱ - ۲۳:۱۸
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    ۶۹
    senator x - تهران، ایران
    مطابق معمول هر زمان که حقایقی از فتنه57مینویسم ,از نشر آن خودداری میشود
    1
    0
    ‌چهارشنبه ۰۵ بهمن ۱۴۰۱ - ۲۲:۲۹
    پاسخ شما چیست؟
    0%
    ارسال پاسخ
    نظر شما چیست؟
    جهت درج دیدگاه خود می بایست در سایت عضو شده و لوگین نمایید.