بلومبرگ: آیا ممکن است آمریکا به اجرای نقشه ای مانند «کودتا علیه مصدق»، این بار در چین فکر کند؟

انتخاب: هال برندز در بلومبرگ نوشت : هر طور که حساب کنیم، دولت آمریکا در طرح ناکام سرنگونی نیکلاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا نقشی نداشته چرا که در صورت مشارکت آژانس اطلاعات مرکزی این طرح خنده‌دار اجرا شده توسط مخالفان دولت مادورو خیلی بهتر و دقیق‌تر اجرا می‌شد. طرح کودتای اخیر توسط نیروهای امنیتی رژیم مادورو به محض آغاز کشف و سرکوب شد.
 
به گزارش سرویس بین الملل «انتخاب»، در ادامه این مطلب آمده است: به هر حال، این مقدمه بی اهمیت ما را به این سمت و سو می‌برد تا به طور جدی درباره نقش مداخلات پنهان برای تغییر رژیم در سیاست آمریکا بیاندیشیم. همانطور که واشنگتن در طول جنگ سرد سعی در تضعیف یا سرنگونی رژیم‌های مخالف خود داشت، ممکن است بار دیگر در جریان رقابت فزاینده خود با چین به چنین روش‌هایی روی بیاورد. احتیاط در این زمینه ضروری است چرا که تاریخ به ما می‌گوید اگرچه مداخلات پنهان در کشورهای دیگر گاهی می‌تواند یک وسیله مفید و مقرون به صرفه برای ما باشد، اما این روش مملو از خطرات و پیامدهای عمیق اخلاقی است.
 
روش اقدام پنهانی در دوران جنگ سرد پدید آمد. در اواخر دهه 1940، وقتی سیا و شورای امنیت ملی به وجود آمدند، واشنگتن شروع به افزایش مداخلات جهانی خود تحت پوششی محرمانه کرد. در طول دهه‌های بعد، آمریکا به دنبال بی ثبات کردن یا جایگزینی دولت‌های متعددی بود که در حوزه نفوذ شوروی قرار داشتند یا امکان نفوذ کمونیسم در آنها بالا بود. واشنگتن به اقدامات پنهانی متوسل شد زیرا رهبران آن معتقد بودند توازن ژئوپلیتیکی به نفع شوروی شکننده است و واشنگتن به روشهای مقرون به صرفه‌ای برای رقابت جهانی احتیاج دارد. از آنجا که پیروزی در این مبارزه علیه دشمن بی رحمی به نام شوروی در جهان سوم ممکن است نیاز به مبارزه با روشهای کثیفی داشته باشد، پس واشنگتن باید بتواند این کار را به شیوه‌ای آرام انجام دهد.
 
سیا در دهه 50 با موفقیت دولت‌های گواتمالا و ایران را سرنگون یا حداقل به سرنگونی آن‌ها کمک کرد. این مبارزه در سایه از آمریکای مرکزی و جنوب آفریقا تا افغانستان برای سراسر دهه 1980 ادامه داشت. در اکثر موارد، آمریکا کمونیست‌ها یا رژیم‌های استبدادی رقیب خود را سرنگون می‌کرد، اما گاهی رهبران منتخب دموکراتیک مانند سالوادور آلنده در شیلی را نیز هدف می‌گرفت چرا که اینگونه تصور می‌شد او در جریان جنگ سرد در سمت شوروی قرار گرفته است. در یک گزارش طبقه بندی شده درباره عملیات سیا که در سال 1954 صورت گرفته، اشاره شده که ما با یک دشمن سنگ‌دل روبرو هستیم که هدف آن تسلط بر جهان است. شوروی تاکنون بر اساس هنجار‌ها عمل نکرده است.
 
همین گفته نشان می‌دهد که چرا اقدامات پنهانی برای بسیاری از آمریکایی‌ها حتی از نظر اخلاقی نیز قابل اغماض است. با فاش شدن نقش‌های سیا در دهه 1970 در شیلی و تلاش‌های آن برای ترور رهبران خارجی، این سازمان ضربه‌های شدیدی را متحمل شد.
 
پس از جنگ سرد، مداخلات پنهان از اهمیت بیشتری برخوردار شد. براساس گزارش‌های منتشر شده، واشنگتن به دنبال گزینه‌های پنهان برای سرنگونی صدام حسین، رهبر عراق و دیگر دشمنان قسم خورده خود بوده است. با وجود این، از بین رفتن تهدید اتحاد جماهیر شوروی، ضرورت‌های ژئوپلیتیک رقابت برای نفوذ در سراسر دنیا را کاهش داد.
 
در همین حال، گسترش دموکراسی و استفاده از ابزار آشکاری برای ترویج آن به آمریکا امکانات بیشتر و در عین حال اخلاقی‌تری داد. وقتی واشنگتن می‌تواند برای تأثیرگذاری در انتخابات گرجستان یا اوکراین از گروه‌های غیردولتی و نظارتی استفاده کند، چرا بخواهد به دنبال استفاده از نیروهای مخفی باشد؟ همانطور که آلن وینشتین، بنیانگذار بنیاد وقف ملی برای دموکراسی، گفت: بسیاری از کارهایی که ما امروز انجام می‌دهیم 25 سال به طور پنهانی توسط سیا انجام گرفته است.
 
رقابت آمریکا با چین و به میزان کمتری با روسیه هر روز از نظر جغرافیایی شدت و گسترش می‌یابد. طی چند سال آینده واشنگتن ممکن است به دنبال گزینه‌های پنهانی برای جلوگیری از هم صدایی برخی کشورهای مهم در جنوب صحرای آفریقا، خاورمیانه یا آسیای جنوب شرقی با پکن باشد.
 
اگرچه به نظر دور از ذهن می‌رسد، اما فقط کافی است نگاهی به سطح رقابت‌ واشنگتن و پکن طی 3 سال گذشته بیاندازید تا متوجه میزان افزایش آن شوید. هنوز مشخص نیست این رقابت طی یک دهه آینده دقیقا به چه سمت و سویی می‌رود، اما به یاد داشته باشید که سیاست گذاران آمریکا احتمالا در اواخر دهه 1940 هرگز تصور نمی‌کردند که ربع قرن بعد، یک مبارزه پیچیده پنهانی برای نفوذ بر آنگولا داشته باشند! این یک اصل در سیاست بین‌الملل است که گاهی رقابت‌ کشورها را به جاهایی می‌برد که تا پیش از این حتی تصورش را هم نمی‌کردند آن جا حضور داشته باشند.
 
اما آیا مداخله پنهانی ایده خوبی است؟ برخی از تحلیلگران معتقدند که این رویکرد به ندرت مفید واقع می‌شود و باید از آن اجتناب کرد. کشورها معمولاً هنگامی که گزینه‌های دیگرشان شکست خورده یا نامطلوب تلقی می‌شود، دست به اقدامات پنهانی می‌زنند، بنابراین احتمال موفقیت در این رویکرد هم کم است.
 
در اواخر دهه 1940، حمایت پنهان از سیاستمداران دموکرات در ایتالیا نقشی کم اما احتمالاً مهمی در مقابله این کشور در برابر چالش‌های کمونیستی ایفا کرد. در خاورمیانه نیز آمریکا به سرنگونی محمد مصدق، نخست وزیر ایران در سال 1953 کمک کرد و از این طریق، 25 سال پیمان استراتژیک مهمی در خلیج فارس با تهران برقرار نمود. در شرق آسیا حمایت سیا به ارتش اندونزی کمک کرد پس از سرنگونی یک رهبر ضد آمریکایی به نام سوکارنو در سال 1965، به تحکیم قدرت بپردازد.
 
در دهه 1970، هنگامی که بنیادگرایی ایدئولوژیک در حال فتح جهان سوم بود و آمریکا سرگرم بحران ویتنام اقدامات پنهانی این چنینی اهمیت بیشتری یافت. در همین راستا دولت ریگان در دهه 1980، از روش‌های پنهانی گسترده برای فشار آوردن به اهداف شوروی در افغانستان، نیکاراگوئه و آنگولا و افزایش هزینه‌های حضور جهانی مسکو استفاده کرد. بدون این اقدامات پنهانی احتمالا آمریکا نمی‌توانست پیروز جنگ سرد باشد.
 
البته متاسفانه این دخالت‌ها ابعاد تاریکی هم داشت. آمریکا با کمک به ارتش اندونزی در سال 1965 باعث خشونت‌هایی هولناک و کشته شدن نزدیک به نیم میلیون نفر شد. در ایران نیز آمریکا بهای گزافی بابت کودتا پرداخت، یکی از دلایل خصومت حکومت فعلی ایران با آمریکا همین دخالت واشنگتن در ماجرای کودتا برای برکناری مصدق بوده است. آمریکا از برخی افراد شایسته که در دهه 1980 با رژیم‌های کمونیستی مبارزه می‌کردند، حمایت کرد، اما همزمان در بی ثبات کردن رژیم دموکراتیک آلنده در اوایل دهه 1970، نقش مهمی داشت.
 
ماهیت مداخلات پنهان به گونه‌ای است که هم می‌تواند منجر به استقرار دموکراسی گردد و هم بر عکس ابعاد غیر اخلاقی داشته باشد. این احساس در آمریکا که تقریباً هر سیستمی حتی غیردموکراتیک بهتر از کمونیسم است باعث شد که واشنگتن از بسیاری رژیم‌های اقتدارگرا اما ضد شوروی حمایت کند، این خود عاملی شد که منجر به نفرت کشورهای جهان سوم از آمریکا گردید.
 
یکی از تراژدی‌های رقابت ژئوپلیتیکی این است که غالبا قدرت‌های بزرگ انتخاب‌های زشتی می‌کنند. گاهی برای حاصل نشدن نتایج منفی کشورها دست به اقداماتی می‌زنند که از نظر اخلاقی و حتی ژئوپلتیک درست نیست، آمریکا نیز گاهی با هدف کسب نتایج مثبت در آینده دست به چنین اقداماتی زده است. با این حال تاریخ نشان می‌دهد که اقدامات پنهانی راه حلی برای چالش‌های ژئوپلیتیکی یک کشور نیست و برعکس می‌تواند تراژدی‌های خاص خود را ایجاد کند.
+26
رأی دهید
-10

  • قدیمی ترین ها
  • جدیدترین ها
  • بهترین ها
  • بدترین ها
  • دیدگاه خوانندگان
    ۵۲
    شنبلیله خانم - اسلو ، نروژ
    کودتای ۲۸ مرداد دروغی بیش نیست .ننگ به مصدق نوکر اجنبی و شازده ی قجری
    23
    38
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۰۸:۱۰
    ۴۲
    behran - کردستان، ایران
    بخاطر دگرگونی ساختاری علوم نظامی،امنیتی،اقتصادی ،سیاسی، اجتماعی، فن آوری و غیره در دهه های اخیر و میان کشورهای جهان اول و رو به توسعه چنین امری از محالات خواهد بود، اما تکرار همین کودتا در کشورهایی که امروزه تنها نقشی کاریکاتورمانند از تحولات ذکر شده را بر دوش دارند، بارها و بارها قابل تکرار است!
    2
    15
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۰۸:۲۷
    ۳۸
    Chokam - ری، ایران
    کودتا با دخالت نظامی نبود چرچیل وهایزنهاور پول بین روحانیون و مردم پخش کردن اردشیرزاهدی هم نوشته که خودش پول رو پخش می کرده تا مصدق رو خود مردم ونظامیان سرنگون کنن همون مردمی که پشتش بودن حالا از پشت بهش خنجر زدن تا بوی پول به مشامشون خورد. چون مصدق نفت رو ملی کرده بود چرچیل هم امتیاز نفت دارسی رو می خواست ومالیات به ایران نمی داد
    7
    11
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۰۸:۳۶
    ۴۸
    ordak - بن، آلمان
    [::شنبلیله خانم - اسلو ، نروژ::]. من شخصا خبر دار در مقابل شما میاستم و کلاه از سر بر میدارم، چرا که تنها این یک خط کومنتتون نشان داد که چقدر تیز بین و ژرفبین هستید!
    14
    13
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۰۹:۲۷
    ۵۲
    شنبلیله خانم - اسلو ، نروژ
    [::Chokam - ری، ایران::]. نفت را مصدق ملی نکرد بروید بخوانید مصدق خمینی اول بود مصدق پدر معنوی شورش ۵۷ است میدانید مصدق اول برایش اسلام اهمیت داشت بعد ایران و همچنین در باره نفت گفته بود نفت ایران متعلق به ملل اسلامی ست مصدق مزدور و مهره استعمار بوده و اینکه مملکت ما الان به این روز افتاده نتیجه بتی ست که مردم ایران از مصدق درست کردند و حاضر هم نیستند بفهمند این بت اعظم مهره استعمار بوده .مصدق با فداییان اسلام که تروریست بودند و با ملاها حشر و نشر داشته حتی در قانون اساسی آنزمان برای این تروریستها درخواست مقرری کرده و قانون تصویب مصونیت قضایی آخوندها و معافیت آخوندها از پرداخت مالیات و نرفتن به خدمت سربازی اینها همه دستاوردهای مصدق خائن بوده .از این مزدور متاسفانه بت ساختند همانطور که از خمینی ساختند هرگز چیزی بنام کودتای ۲۸ مرداد رخ نداده چندی پیش جان کری هم گفت که ۲۸ مرداد را ما درست کردیم .متاسفانه ما مردم ایران حاضر نیستیم بت شکنی بکنیم و از گذشته و خائنینی که ازشان بت ساخته ایم به اشتباه بخوانیم مطالعه کنیم و از تاریخمان بیشتر بدانیم
    7
    11
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۱۲:۱۴
    ۵۲
    شنبلیله خانم - اسلو ، نروژ
    [::Chokam - ری، ایران::]. [::Chokam - ری، ایران::]. در چهارم آبان ۱۳۵۲ با لغو کنسرسیوم نفتی توسط محمد رضا شاه پهلوی ملی شد و قصه ای بنام ملی کردن نفت توسط مصدق دروغی بیش نیست .بروید و از دل اسناد و مدارک بخوانید .مصدق فقط یک مزدور بود و میخواست انتقام قجری ها را از پهلوی ها بگیرد و هر چه که از دستش بر میامد برای زدن خاندان پهلوی انجام داد و مردم هم ندانسته گول حرفهای این شازده قجری را خوردند و تا به امروز میخورند
    6
    8
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۱۲:۱۹
    ۵۲
    شنبلیله خانم - اسلو ، نروژ
    [::ordak - بن، آلمان::]. [::ordak - بن، آلمان::]. [::ordak - بن، آلمان::]. از دل خاطرات و نامه های مصدق میشود به خائن بودن او پی برد از اسناد و مدارکی که میتوان در اینترنت به سادگی پیدا کرد اگر گذشته کشورمان برایمان مهم است باید خائنین را بشناسیم
    7
    10
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۱۲:۲۲
    ۲۵
    آذرمیانه - آذربادگان، ایران
    [::شنبلیله خانم - اسلو ، نروژ::]. ننگ بر تو پیرزن سوسیالخور خائن . خود مادلین آلبرایت وزیر خارجه امریکا میاد میگه بابت کودتا معذرت میخواهیم صدها کتاب راجع بهش نوشته میشه بعد تو گدای سوسیالی از بغل یخها میایی نفی میکنی؟
    14
    9
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۱۳:۵۲
    ۵۶
    ماساچوست - کانادا، جزیره کریسمس
    چین به من ایرانی چه ربطی داره. کی باشه تو ایران کودتا بشه .
    2
    7
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۱۴:۵۰
    ۳۸
    Chokam - ری، ایران
    [::شنبلیله خانم - اسلو ، نروژ::]. مصدق فقط یکی از افراد بود که نقش داشت در ملی کردن، افراد دیگه هم بودن از جمله قوام . قوام بکمک مصدق و مجلس شورای ملی امتیاز نفت شمال رو لغو کردن یعنی استالین رو ناکام کردن، اما حریف چرچیل نشدن ، مصدق پیرشده بودلجباز ، بهش چرچیل می گفت مرد دیوونه mad man ، یه هر حال جنگ سر نفت بود امتیاز نفت کمپانی انگلیسی بریتیش پترولیوم، چیزی جز نفت نبود، همه بازیچه چرچیل شدن ، البته این بازی باز ادامه پیدا کرد بعد توی ۵۷ نوبت محمد رضاشد، اون با ایتالیای ها قرارداد استخراج نفت بست بجای انگلیس. و بی بی سی انگلیس شروع کرد به پخش زنده پیامهای خمینی از پاریس
    1
    1
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۱۸:۳۶
    ۴۰
    zarathushtra - تهران، ایران
    ببینید تز جناب مصدق السلطنه قجر در مورد مذهب شیعه بوده حال بخوانید بقیه ماجرا.سندی از همان دوران رو مطالعه میکردم یکی از روز نامه نگاران مصری با مصدق مصاحبه کرده بود.که مصدق گفته سیدی را در خواب دیده و گفته مصدق برو نفت را ملی کن.این به کنار مصدق پدر ملی مذهبی ها و جبهه ملیست.یحابی و سنجابی خاین و فروهر و. و بازرگان که ایران را به خمینی تسلیم کردند و باعث فلاکت های بعدی شدند.از این ها همه گذشته من توهینی نکردم اما کسی قابل تقدیر و ستایش است که کارش نتیجه مثبت و نتایج چندین صد ساله ،کم کم 10 ساله داشته باشد.مثال تاریخی کورش، اردشیر بابکان ، ارشک پارتی ......شاه اسماعیل از جهاتی که ایران را به مرزهای قبل بازگشت با همه انتقادات وارده و ایستادگی در برابر ترکان عثمانی.این جناب بزرگوار مصدق چکار مثبتی کرده که عقبه داشته جز اینکه شاه را ضعیف کرد با کاشانی آخوند همدست شد و این ابلهان جبهه ملی کثافت آشغال را به یادگار هشت.چکار کرده؟ تعصب نداشته باشید بت هم نسازید.
    3
    3
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۱۹:۱۷
    ۲۵
    آذرمیانه - آذربادگان، ایران
    [::شنبلیله خانم - اسلو ، نروژ::]. آخه گدای سوسیالی وقتی کرمیت روزولت خودش میگه من مسئول عملیات بودم و جزئیاتش رو شرح میده تو میایی اونرو نفی میکنی؟ اصلا میفهمی منظور از ملی شدن نفت چی هست؟ تا قبل از ملی شدن نفت تمام عملیات و تاسیسات متعلق به شرکت انگلیسی آنگلوپرشین اویل بوده (که شرکت انگلوپرشین یک شرکت انگلیسی بوده و پرشین در اون فقط جزوی از اسمش هست مثل شرکت نفت برمه که صددرصد انگلیسی بوده اسمش رو گذاشتند چون در اون منطقه عملیات انجام میداده) دکتر مصدق تاسیسات و عملیات را از این شرکت گرفت و به شرکت ملی نفت ایران واگذار کرد!! البته خائنین پس از کودتا عملیات اکتشاف و استخراج را در اختیار کنسرسیوم نفت متشکل از چند شرکت امریکایی قراردادند!!! حالا هی بیا مریضی درونی خودت رو بریز بیرون. روانی
    6
    5
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۲۰:۰۴
    ۲۵
    آذرمیانه - آذربادگان، ایران
    [::شنبلیله خانم - اسلو ، نروژ::]. تو برای ما کپی پیست کن ببینیم توی دل خاطرات مصدق کجاش میشه درآورد که خائن بوده!! وگرنه ببند
    7
    6
    یکشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۲۰:۰۶
    ۲۵
    آذرمیانه - آذربادگان، ایران
    [::zarathushtra - تهران، ایران::]. اولا سنجابی و بقیه اعضای جبهه ملی در پاریس با خمینی اعتلاف کردن به دو دلیل: 1-ائتلاف در این مواقع از طرف همه گروهها لازم است 2- آنها درک کردند که جامعه ایرانی دینی است و قاطبه مردم پیرو روحانیت هستند و روحانیت میتواند آنها را حرکت دهد. این ایراد رو برو از شاه و بقیه شاهان هم بگیر چون همشون از مراجع زمان خودشون حساب میبردند بدلیل اینکه مرجعیت برای مردم مهم بوده!! ثانیا مصدق با ملی کردن نفت به مردم غرور ملی داد کارگران صنعت نفت که در حلبی و کپر زندگی میکردند دارای مسکن و مدرسه و مزایای مناسب شدند . پالایشگاه آبادان بزرگترین پالایشگاه دنیا بود و توسط انگلیسها اداره میشد شروع کردند خودشان اداره کردند...خیلی نتایج داشت که اینجا نمیگنجد برو از مدیران مجله تایم بپرس از عبدالناصر بپرس..
    7
    7
    دوشنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۱۱:۱۴
    نظر شما چیست؟