ماجرای عجیب «کشف ثروت هنگفت رئیس ساواک» پس از ۶۰ سال

عصر ایران: شعبه 54 دادگاه تجدید نظر استان تهران به نفع «ستاد اجرایی فرمان امام» رأی داد و حکم ابطال وقف‌نامه موقوفه گلشهر مشهور به «علی حاجی ترخانی» را صادر کرد و بدین ترتیب ثروت هنگفت سپهبد تیمور بختیار بنیان‌گذار و اولین رییس سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) و فرماندار نظامی تهران (در زمان دستگیری دکتر فاطمی و رهبران فداییان اسلام) که طی 60 سال شناسایی نشده و پنهان مانده بود، کشف شد.
 
این در حالی است که در رژیم شاه ودر زمان حیات تیمور بختیار و نیز پس از پیروزی انقلاب اسلامی و سقوط رژیم شاهنشاهی‌، کمتر کسی خبر داشت که بنیان‌گذار ساواک حدود 150 هکتار زمین در گلشهر کرج داشته است.
 
به گزارش عصر ایران ارتباط ماجرا با مؤسس ساواک این است که در اواخر دهه 40 قطعه زمینی به مساحت حدود 600 هکتار را این چهار نفر به نام حاج میرزا عبدالله مقدم خریداری می کنند: عبدالله مقدم (صاحب کارخانجات پارچه‌بافی مقدم)، کاظم حاجی طرخانی (حاجی ترخانی)، سپهبد تیمور بختیار (فرماندار نظامی تهران که عبدالحسین واحدی از اعضای ارشد فداییان اسلام را شخصا به شهادت رساند) و داوود القانیان (برادر حبیب القانیان رییس انجمن کلیمیان که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به اتهام جاسوسی برای اسراییل اعدام شد).
 
با توجه به نشانه های ورشکستگی «مقدم» و به خطر افتادن بخشی از اموال که در رهن بانک گذاشته بود هر چهار نفر در سال 1339 تصمیم می‌گیرند کل زمین‌ها را به نام کاظم حاجی‌طرخانی (حاجی‌ترخانی) کنند. 
 
6 سال بعد و در سال 1345 با توجه به مشکلات کاظم حاجی‌ترخانی کل زمین‌ها به برادر او -آقای علی حاجی‌ترخانی- منتقل می‌شود و البته در همین سال 1345 سهم عبدالله مقدم و خانواده القانیان به خود آنان انتقال می‌یابد. سپهبد تیمور بختیار اما سه سال بعد و در سال 1348 در «دیاله» عراق به قتل می‌رسد.
 
بدین ترتیب دیگران از تعلق حدود 150 هکتار به اولین رییس ساواک خبر نداشتند. هر چند اقرارنامه‌ای با دستخط کاظم حاجی ترخانی موجود است که مالکیت تیمور را ثابت می‌کند و این سند یکی از مهم‌ترین استنادات قاضی بوده است. چنان که در حکم دادگاه ویژه اصل 49 قانون اساسی آمده است:
 
« حسب گزارش واصله مردمی مُنضم به اقرار‌نامه و صورتجلسه عادی و لیستِ قطعات سهمیِ محکوم‌علیه تیمور بختیار و باقی مانده چهار و نیم دانگ از پلاک ثبتی 168 اصلی گلشهر در تاریخ 39.11.8 طبق سند رسمی از سوی مالک -آقای عبدالله مقدم- به آقای حاج کاظم حاجی‌ترخانی واگذار و ایشان نیز به موجب اقرار‌نامه عادی اذعان و اعتراف نمودند که تنها یک چهارم ملک مورد واگذاری متعلق به شخص وی بوده و سه چهارم دیگر باقی مانده متساویاً در مالکیت آقایان عبدالله مقدم، داوود القانیان و تیمسار تیمور بختیار قرار داشته است.
 
 
سپس شرکا به آقای علی حاجی‌ترخانی وکالت و اختیار اداره املاک مزبور را اعطا و لیکن حسب سوابق و مدارک موجود، آقای تیمور بختیار چندی بعد و در سال 1348 به کشور عراق متواری و در آنجا کشته می‌شود و به دلیل عدم اطلاع وارث از ملک مزبور، آقای حاج علی حاجی‌ترخانی سهم تیمور بختیار را تفکیک و قطعه‌بندی و به نام خودش اقدام به اخذ سند مالکیت و بعضاً به غیر واگذار نموده است.
 
این درخواست بدواً جهت رسیدگی به شعبه ششم دادگاه انقلاب اسلامی تهران، ارجاع و پس از یک سلسله رسیدگی با توجه به احیای مجدد شعبه سوم دادگاه انقلاب اسلامی و مصوبه ستاد نظارت و پی‌گیری پرونده‌های اصل 49 قانون اساسی، پرونده جهت رسیدگی به این شعبه دادگاه ارجاع شد.
 
با عنایت به این که خانواده حاجی‌ترخانی قسمت‌هایی از اراضی موصوف را وقف نموده بودند ستاد اجرایی فرمان امام با تقدیم دادخواستی به طرفیت ورثه و موقوفه حاجی‌ترخانی و اداره اوقاف کرج درخواست ابطال اسناد وقفی مرقوم و اعاده مالکیت به وضع سابق و سپس تملک و صدور سند به نام ستاد اجرایی را مطرح... و اقدام به صدور رأی می کند.» _[پایان نقل رأی دادگاه تجدید نظر]
 
اهمیت این خبر را باید در چند وجه دید:
 
1. چنان که گفته شد نه در رژیم گذشته و نه در جمهوری اسلامی کسی نمی دانسته فرماندار نظامی تهران در دهه 30 و پایه گذار و اولین رییس ساواک جهنمی به جز گردآوری اموال و املاک فراوان دیگر این ثروت هنگفت را هم داشته و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز که بخشی از اموال علی حاجی‌ترخانی مصادره شد به خاطر شراکت با حبیب القانیان اعلام شد نه برادرش داود یا تیمور بختیار.
 
البته تارنمای «مشرق» در 20 اردیبهشت 1395 و در مطلبی با عنوان «اولین رییس ساواک را بیشتر بشناسیم» و در فهرست اموال تیمور بختیار در ردیف آخر (ردیف 22) به «سهام گلشهر کرج» اشاره می کند اما مبهم است و مشخص است که ابعاد آن بر تهیه کنند< گزارش روشن نبوده وگرنه حدود 150 هکتار زمین نسبت به 600 متر در منظریه و 100 هکتار در گلپایگان که در ردیف های بالاتر قرار دارند اهمیت و ارزش مادی به مراتب بیشتری داشته است. در موارد دیگر همین اشاره را هم نمی‌بینیم.
 
2. حاجی‌ترخانی‌ها به خاطر خروج از شمول قانون تملک اراضی بالای هزار متر و دیگر قوانین بعد از انقلاب -مصوب در دهه 60- در سال 64 اقدام به وقف این املاک می‌کنند حال آن که در واقع اموال تیمور بختیار را وقف کرده‌اند نه اموال خودشان را و روایت‌ها و شواهدی وجود دارد که بخش‌هایی را نیز برای خود نگاه داشته‌اند که در این سال ها بعضاً فروخته شده است و کافی است با کسر اصل مساحت با آنچه به نام موقوفه است مقایسه شود.
 
3. وجه دوم اهمیت به خاطر این است که صدور حکم دادگاه علیه یک موقوفه بزرگ با انتصاب حجت الاسلام سید مهدی خاموشی به ریاست سازمان اوقاف تقریبا هم زمان شد و با توجه به نسبت خانوادگی نزدیک خاموشی‌ها با حاجی‌ترخانی تصور نمی‌شد حکمی به این صراحت علیه موقوفه حاجی‌ترخانی صادر شود. خود آقای خاموشی البته عضو هیأت متولیان موقوفه حاجی‌ترخانی نیست اما فرزند علی حاجی‌ترخانی (حاج محمد باقر) که 15 سال در سازمان تبلیغات اسلامی و در حوزه ریاست بوده و گفته می‌شود در سازمان اوقاف نیز با حکم مشاور حضور دارد، عضو هیات متولیان است.
 
از این رو جالب است که «متولی موقوفه باطل شده» خود در سازمان اوقاف حضور دارد. سازمانی که متولی امر وقف در کل کشور است. هر چند یادآور حضور مرحوم پدرش - علی حاجی ترخانی- است که بعد از انقلاب به دلیل شراکت با حبیب القانیان بخشی از اموال او مصادره شد اما با بنیاد مصادره کننده همکاری می‌کرد.
 
4. با این که یکی دیگر از اعضای هیأت متولیان موقوفه گلشهر، در ستاد اجرایی فرمان امام سمت مهمی دارد اما ستاد کار خود را انجام داده و پی‌گیر حقوق مردم و کشف اموال یکی از منفورترین چهره های رژیم گذشته بوده است و در آستانه چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی به ابهامات مربوط به برخی تملک‌ها هم پاسخ داده است.
 
5. در سطح محلی اما این نگرانی هم ابراز می‌شود که با ابطال وقف‌نامه تنها یک چهارم باقی مانده از چهار و نیم دانگ یعنی یک چهارم از 90 هکتار و معادل 22.5 هکتار را عودت دهند و با خروج از الزامات وقف مدعی مالکیت بقیه شوند در حالی که تمام آنها متعلق به سپهبد بختیار بوده است.
 
6. در گزارش های شخص علی حاجی ترخانی به برادرش کاظم در سال 1359 سهم تیمور بالغ بر 625437.55 متر مربع اعلام شده است. 
 
به عبارت دیگر اگر قرار بر این باشد که سهم اولین رییس ساواک به همان میزان سال 1359هم معیار قرار داده شود باز 62.5 هکتار خواهد بود نه 22.5 هکتار و حال که این کشف بزرگ را ستاد اجرایی فرمان امام انجام داده و قوه قضاییه هم بدون ملاحظه ارتباطات و احتمالا توصیه‌ها این حکم را صادر کرده جا دارد به این مورد هم توجه شود که عدد 150 هکتار سال 1339 چگونه 20 سال بعد به 62.5 هکتار رسیده و چگونه اکنون صحبت از 22.5 هکتار است؟ اگر پیش از انقلاب فروخته شده بعد از قتل تیمور بوده و اگر از 64 به بعد آیا در زمره اراضی موقوفه بوده یا نه؟
 
درباره سپهبد تیمور بختیار و خشونت‌ها و سبُعیت‌های او معروف‌ترین روایت همان است که «حسین مکی» درباره شهادت «سید عبدالحسین واحدی» از اعضای ارشد فداییان اسلام نقل می‌کند:
 
«من شنیده ام و بر من به ثبوت رسیده که سید عبدالحسین واحدی را به دفتر تیمور بختیار فرماندار نظامی تهران بردند و با او رو به رو کردند. وقتی تیمور بختیار به واحدی فحش رکیکی داد واحدی عیناً همان را به فرماندار نظامی بازگرداند و بختیار بلافاصله دست به کلت کمری خود برد و کلت را از جاکلتی درآورد و با شلیک یک گلوله به مغز سید عبدالحسین واحدی او را به قتل رساند.»
 
این اتفاق در آبان 1334 و پس از ترور حسین علاء نخست وزیر رخ داده بود.
 
این تنها روایت رسمی و فداییان اسلام از نحوه شهادت «واحدی» نیست. «مسعود بهنود» روزنامه نگار نیز در مجموعه ویدیوهای «هزار داستان» در کانال تلگرامی خود این روایت را تأیید می‌کند و می‌گوید: «واحدی با دیگران اعدام نشد بلکه به دست شخص تیمور بختیار با گلوله هدف قرار گرفت و مغز او پریشان شد و در حالی که به قتل رسیده بود، همان شب اعلام کردند که او اعدام شده است.»
 
15 سال بعد البته چنان که گفته شد این خود «تیمسار» بود که در «دیاله» عراق هدف عملیاتی قرار گرفت که تیمور را از پا درآورد.
 
60 سال پس از معامله بزرگ زمین‌ها و در حالی که اکنون این زمین‌ها در قلب کرج قرار گرفته و واحد فروش آنها نه هکتار که متر است و متر متر آنها ارزش دارد با ورود ستاد اجرایی پرده از رازی بزرگ برداشته شده و نام خاندان حاجی‌ترخانی را نیز بر سر موضوعی بر سر زبان‌ها انداخته که هیچ گاه حاضر نبودند درباره آن سخنی بگویند.
+76
رأی دهید
-46

  • قدیمی ترین ها
  • جدیدترین ها
  • بهترین ها
  • بدترین ها
  • دیدگاه خوانندگان
    ۱۰۳
    ایرانفردا - لندن، انگلستان

    از هر کارى براى فاسد بودن مقامات حکومتى شاه استفاده میکنن ولى این وسط ناخواسته دست خودشون رو رو میکنن. حاجى طرخونى سهم بختیار رو میده به بیت رهبرى و بقیه رو سند میزنه باسم خودش!!! سهم آقا رو داده، خمس و زکاتش رو بدى خلال میشه!!!
    47
    186
    دوشنبه ۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۰:۲۷
    ۳۳
    loder - شیراز، ایران

    این که چیزی نسیت شاه چنان خزانه بیت المالو خالی کرد که توله هاش و توله های 7 نسل بعدش هم بخورن تموم نمیشه البته 30 سال دیگه دزدیهای سید عل منقلی و برادران دالتون و بقیه دزدهای جمهوری اسـ... هم رو میشه ;)
    97
    251
    دوشنبه ۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۴:۴۶
    ۴۴
    آلونا ازنامنسکایا - مسکو، روسیه

    این ماجرای تیمور بختیار هم شبیه داستان خاشقچی بوده او آدم آمریکاییها بود و زمانی که آمریکاییها ساواک را تاسیس کردند او را به عنوان اولین رئیس ساواک انتخاب کردند بعدها بین شاه و تیمور اختلاف افتاد و او به عراق فرار کرد و شاه هم اموال او را مصادره کرد ولی بختیار آنجا هم با امریکاییها ارتباط داشت و در نهایت ساواک تیمی را به عراق فرستاد و تیمور بختیار را ترور کردند جالبه که خمینی هم آن زمان در عراق حضور داشت ولی از دید ساواک تیمور خطر بزرگتری بود !! آمریکاییها از این ترور خیلی خشمگین شدند و گرچه نیکسون که فردی مثل ترامپ پول پرست بود واکنشی نشان نداد ولی در داخل سیا و کنگره جو ضد شاه بوجود امد و دیدیم که وقتی کارتر آمد چه شد امروز هم همین برای عربستان پیش خواهد آمد و بعد از ترامپ جو ضد سلمانی کار خودش را خواهد کرد
    13
    119
    دوشنبه ۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۴:۵۲
    ۷۷
    گفتگوگر - پیتزبورگ، ایالات متحده امریکا

    مطلقا قصد تبرئه تیمور بختیار را ندارم اما ان زمان در ماورای کرج زمین تقریبا مفت بود. من پهلوی کسی کار میکردم که در 15 کیلومتری کرج زمینی 400 هکتاری را به بهای متری فقط یک ریال خریده بود و اکنون همان زمین ها شهرک شده و رقم نجومی یافته است
    163
    267
    دوشنبه ۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۵:۰۰
    ۲۹
    *بی همتا* - برلین، آلمان

    شاهنشاه اریامهر بر ای همین خلافکاریها و کودتا اورا عزل و به عراق تبعید کرد . ودرعراق هم ارام ننشست ..
    180
    146
    دوشنبه ۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۶:۱۷
    ۵۸
    شاه و شیخ - قم، ایران

    دزدی و غارت و چپاول و مصادره اموال مردم و بیت المال, از نشانه های حکومت شاهی و شیخی است. رییس ساواک باشی, بعد از ترس خاندان پهلوی به عراق متواری و در آنجا بدست قاتلان برون مرزی حکومت بلانسبت دموکرات پهلوی به قتل برسی!!؟؟ حال تصور کنید حال و روز یک دانشجوی مادر مرده ای که فقط یک کتاب از ماکسیم گورکی خوانده بود!!.
    235
    193
    دوشنبه ۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۷:۳۲
    ۵۰
    hamid411 - لس آنجلس، ایالات متحده امریکا
    فرمان إجرائی امام!! یه چی به زمینی ملکی میبندن بعد هم راحت میکشن بالا.
    32
    38
    دوشنبه ۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۸:۰۳
    ۵۸
    شاه و شیخ - قم، ایران
    [::ایرانفردا - لندن، انگلستان::]. تا این لحظه که این کامنت را مینویسم خود گزارش 26 تا مثبت و 28 تا منفی گرفته. یعنی درکل 54 نفر این گزارش را خوانده اند ولی در عجبم چطور شما 85تا مثبت و 35 تا هم منفی گرفته اید!!!؟؟ امیدوارم متوجه شده باشید که وقتی یک نکته مثبت یا منفی در مورد شاه مینویسید با چه بازخوردی از سوی ارتش سایبری شاه پرست جماعت مواجه میشوید!!
    52
    66
    دوشنبه ۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۸:۴۶
    ۷۷
    گفتگوگر - پیتزبورگ، ایالات متحده امریکا

    متاسفانه عده ای ساندیس خور کارشان فقط منفی زدن هست. هر مطلبی از من بیشتر منفی میخورد می فهمم تا کجا مطلبم روئسای این ها را سوزانیده است و کادر مستقر در سپاه و مساجد را دستور داده اند تا حرف های چه کسی را بیشتر منفی بزنند. البته یک مامور میتواند تا 100 بار منفی بزند و مثل گزینه ی اصلی نیست که یکنفر فقط یک رای دارد
    93
    59
    دوشنبه ۳ دی ۱۳۹۷ - ۲۰:۰۴
    ۱۰۳
    ایرانفردا - لندن، انگلستان
    [::شاه و شیخ - قم، ایران::]. نه علاقه اى و به تعداد مثبت و منفى ها دارم و نه کنترل که کى مثبت میده و کى منفى. ولى یه چیزى رو که دقت کردم اینه که بعضى ها بدون در نظر گرفتن محتوا مثبت و منفى میدن و یه تعدادى از کاربر ها هم هدف این بازى هستن نمیدونم چرا ولى به مطلبى که تحت عنوان ناگفته های پدر داغدار صبا عربی + تصاویر منتشر شد اگه دقت کنید، دلیل منفى دادن به کامنت خودم رو نمیفهمم!! شاید جایزه اى چیزى به بهترین مطلب میدن!!! که دوستان رقابت ناجوانمردانه میکنن!! ولى حدسم اینه که با منفى دادن به مطلبى از اینکه بیشتر خونده بشه جلوگیرى میکنن! نمیدونم ولى یه بار از طریق وبسایت بیطرفى که ترافیک سایت ها رو تحلیل میکنه دیدم بعضى از مطالب بیشتر از دوازده هزار بیننده داشته ولى تعداد IP هاى تکرارى توش پر بود یعنى بعضى ها میان امتیاز میدن، دوباره صفحه رو refresh میکنن و دوباره مثبت یا منفى میدن!!! حماسه آفرین هستیم همه جا!!!
    11
    23
    دوشنبه ۳ دی ۱۳۹۷ - ۲۰:۲۳
    ۵۸
    شاه و شیخ - قم، ایران
    [::ایرانفردا - لندن، انگلستان::]. بدرستی واقعیت را بیان کردید که.."..که بعضى ها بدون در نظر گرفتن محتوا مثبت و منفى میدن....ولى حدسم اینه که با منفى دادن به مطلبى از اینکه بیشتر خونده بشه جلوگیرى میکنن...! یا به عبارتی دیگر حقیقت پنهان بمونه تا اسنکه خوانده بشه!! تعداد مثبت و منفی هایی که به من و برخی دیگر در این گزارش داده شده سه برابرکل بازدید کنندگان این گزارش است که درستی حدس شما را ثابت میکند.
    4
    2
    ‌سه شنبه ۴ دی ۱۳۹۷ - ۱۵:۳۲
    نظر شما چیست؟