درگذشت مهرداد پهلبد اولین وزیر فرهنگ و هنر ایران

پهلبد به تبع شمس پهلوی به دین مسیح پیوست و کاتولیک شد. پادشاه افشای این را که خواهرش مسیحی است برای سلطنت مضر می دید. حتی در سال ۱۳۵۳ که شمس و پهلبد در واتیکان، به دیدار پاپ رفتند، به دستور پادشاه، چاپ خبر و عکس آن ها در روزنامه ها ممنوع شد. عزت الله مین باشیان که بیشتر به نام مهرداد پهلبد و عنوان داماد رضاشاه شناخته می شود، در صد و یک سالگی در کالیفرنیا درگذشت، با مرگ وی بخش عمده ای از خاطرات و گوشه های همچنان در پرده مانده دربار آخرین پادشاهی ایران، به گور رفت.
 
عزت الله مین باشیان نام و فامیل خود را در سال ۱۳۲۵ همزمان با ازدواج با شمس (خدیجه) پهلوی، دومین دختر رضاشاه، تغییر داد و مهرداد پهلبد شد. در این زمان تاریخ تولد وی نیز در مدارک سه سال بزرگتر ذکر شد، تا پنهان ماند که وی از همسرش جوانتر بوده است. وی در عین حال به تبع شمس پهلوی به دین مسیح پیوست و کاتولیک شد. پادشاه افشای این را که خواهرش مسیحی است برای سلطنت مضر می دید. حتی در سال ۱۳۵۳ که شمس و پهلبد در واتیکان، به دیدار پاپ رفتند، به دستور پادشاه، چاپ خبر و عکس آن ها در روزنامه ها ممنوع شد.
 
پهلبد از خانواده ای برخاست که همه اهل هنر و فرهنگ بودند و انتصاب وی به عنوان اولین وزیر فرهنگ و هنر به همین جهت تعجب آور نبود. پدرش نصرالله مین باشیان (نصرالسلطان) از موسیقدانان معروف دوره قاجار بود. عموی وی غلامحسین مین باشیان نیز در زمان رضاشاه، رییس اداره موزیک شهرداری و بعد ها رییس هنرستان موسیقی بود. او در زمان انتشار مجله موسیقی که کسانی مانند صادق هدایت و نیما یوشیج و عبدالحسین نوشین از همکارانش بودند، مدیریت آن نشریه را به عهده داشت. مهرداد پهلبد نیز از کودکی به آموختن ویلن پرداخت و پیانو نیز می نواخت.
 
مهرداد پهلبد دبستان و دبیرستان را در تهران (دبیرستان فیروز بهرام) گذراند و بعد از آن راهی آمریکا شد، در زمان جنگ به سویس منتقل شد و همان جا لیسانس معماری از دانشگاه لوزان گرفت. و در بازگشت به تهران، با شاهزاده شمس که از شوهر نخسنین خود فریدون جم (ارتشبد بعدی) جدا شده بود، ازدواج کرد. این ازدواج وی را در دل تاج الملوک آیرملو، مادر همسر، جا داد، به طوری که تا آخرین لحظات مرگ مادر محمدرضا شاه، پهلبد به عنوان تنها داماد مورد اعتماد و علاقه وی، همه امور زندگیش را زیرنظر داشت.
 
پنج سالی بعد از ازدواج مهرداد پهلبد و شمس پهلوی، با وقوع نهضت ملی کردن نفت، ملکه مادر و دخترانش مجبور به ترک کشور شدند، و به پاریس رفتند. در آن جا اداره خانواده و همراهان بیست نفره به عهده پهلبد قرار گرفت و از همان زمان بود که اداره دارایی های ملکه پهلوی هم به وی سپرده شد. نامه هایی که بعد از انقلاب، از کاخ های درباری بیرون آمد، نشان از روابط توام با اعتماد ملکه به دامادش دارد که جزییات آن، از همه کس پنهان نگاه داشته می شد. در برخی اسناد ساواک هم به آن اشاره شده است.
میهمانی نامزدی مهرداد پهلبد و شمس پهلوی با حضور محمدرضا شاه، ملکه مادر و ملکه توران همسر سوم رضاشاه بعد از سقوط دولت مصدق و بازگشت خانواده سلطنت به تهران، مهرداد پهلبد به معاونت هنری وزارت فرهنگ (آموزش و پرورش فعلی) منصوب شد و همزمان با تغییرات معروف به انقلاب سفید در کابینه حسنعلی منصور وارد کابینه شد و وزارت جدید فرهنگ و هنر را برای چهارده سال برعهده گرفت، که امور مربوط به موسیقی و تئاتر و فیلم و کتاب (حتی اداره بازبینی و صدور مجوز کتاب که بعدها در وزارت ارشاد جمع گردید) در حوزه اختیارات این وزارت بود.
 
مهرداد پهلبد به جهت نزدیکی با دربار، جایگاه و مقامش در دولت سیزده ساله امیرعباس هویدا هم دست نخورده ماند، اما این نشانه حمایت همیشگی پادشاه از وی نبود. یکه تازی وزارت فرهنگ و هنر در عرصه اختیارات خود، با حضور شهبانو در صحنه اجتماعی و تاسیس نهادهایی زیر نظر وی، و مهم تر از آن تاسیس رادیو تلویزیون ملی ایران و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تغییراتی در زمینه فرهنگ پدید آورد. یک گروه متجددتر و مدرن تر و کارآمدتر از نیروی انسانی وزارت فرهنگ و هنر، در آن نهادها گرد آمدند. چنان که در زمینه موسیقی - رشته مورد علاقه مهرداد پهلبد- هم رونق از ارکستر فرهنگ و هنر گرفته شد و به نهادهایی مانند جشن هنر و رادیو تلویزیون ملی واگذار گردید. حتی اداره معتبر نمایش - از ادارات وابسته به فرهنگ و هنر - هم میدان را به نوگرایانی داد که سیستم بوروکراتیک حاکم بر وزارت فرهنگ و هنر قادر به جذب آنان نبود.
 
از جمله مهمترین خرده گیری های هنرمندان و روشنفکران به وزارت فرهنگ هنر، در سالهای وزارت مهرداد پهلبد، تجمل و تشریفات سخت آن بود که به عنوان شعبه ای از دربار شاهنشاهی به حساب می آمد.
 
هنرمندان تئاتر، سینما، و نقاشان و مجسمه سازان دهه چهل شمسی، با وجود گلایه از تشریفات زاید وزارت فرهنگ و هنر از مراقبت ها و رسیدگی های مهرداد پهلبد خاطره های خوش دارند.
 
با این همه در بسیاری زمینه ها، از جمله تاسیس موزه ها، سازمان ملی فولکلور ایران، سازمان ملی باله، حمایت از تولید فیلم های مستند و معرفی سینمای ایران در جهان، و ساخت تالارهایی مانند رودکی، وزارت فرهنگ و هنر موفق عمل کرد. اگرچه وجود اداره سانسور کتاب در آن وزارتخانه، برای سالیان دراز، به بدگمانی و خصومت روشنفکران و نویسندگان نسبت به آن می افزود. بعدها به خواست پهلبد و تصویب پادشاه اداره بازبینی کتاب و نشریات به وزارت اطلاعات (امروز: ارشاد اسلامی) واگذار گردید.
 
با بالاگرفتن شعله های انقلاب ضدسلطنتی، پهلبد که نزدیک شصت سال داشت با داشتن سابقه ای ۲۵ ساله در مدیریت هنری و فرهنگی، از جمله شناخته شده ترین وابستگان دربار به حساب می آمد. وی همراه همسر و مادر سالخورده و بیمار پادشاه، از ایران رفت. و همچنان نزدیک تر از همه به ملکه مادر ماند و تا زمانی که ملکه مادر و دختر بزرگش در همان کالیفرنیا بودند بر عهد خود وفادار ماند و همان جا هم با جهان فانی وداع کرد.
+116
رأی دهید
-10
قابل توجه کاربران محترم:
توجه کنید که درج رای مثبت به مطالب، به معنی تایید مطلب و یا علاقه به محتوای خبر نیست و طبعا درج رای منفی نیز به معنی عدم علاقه به محتوای خبر نخواهد بود. سیستم شمارش آرا کمک میکند تا مطالب مهمتر، به انتخاب کاربران سایت، از دیگر مطالب مجزا شده و در بخش مطالب داغ ظاهر گردند. ممکن است یک خبر ناگوار از ارزش خبری بالایی برخوردار بوده و صحیح تر آن است که کاربران به این خبر رای مثبت داده تا در بخش خبرهای داغ سایت در معرض دید بینندگان بیشتری قرار گیرد. بنابراین درج رای مثبت و یا منفی به معنای مهم بودن خبر و یا بی اهمیت بودن آن است.
به جمع دنبال‌کنندگان ایرانیان انگلستان در فیس‌بوک بپیوندید:
به جمع دنبال‌کنندگان سایت خبری سرگرمی رایان در فیس‌بوک بپیوندید:
  • قدیمی ترین ها
  • جدیدترین ها
  • بهترین ها
  • بدترین ها
  • دیدگاه خوانندگان
    ۴۴
    سورن 8 - مالمو، سوئد

    روحش شاد! ما که دیگه فرهنگ و هنری برامون نمونده. آخوند شخم زد رفت
    43
    132
    یکشنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۳:۲۲
    ۷۵
    واقع بین ایرانی - هامبورگ، آلمان

    درود بیکران بروان پاک این مرد بزرگ هنر دوست. یادم میاید در بیست و پنجمین سال سلطنت شاهنشاه ایران که روسای فرهنگ سراسر جهان برای بازدید از طرح سپاه انش بایران امده بودند علاوه بر جشن های مفصلی که بهمین مناسبت ترتیب یافته بود در یکی از شبها جشن بسار باشکوهی در تپه های ونک ترتیب داده شده بود و اقای مهرداد پهلبد کارگردان و همه کاره ان جشن عظیم و مفصل بود. براستی اینها بودند که پایه های تمدن و ترقی ایران را بعد از ان همه مصیبت ها و فقر و فلاکت ها بنا نهادند. اینها بودند که ریشه ترقی و پیشرفت ایران را بعد از سال 41 بنها نهادند. سال 41 همان سالی است که خمینی دحال و کلیه دشمنان ایران با انقلاب سفید شاه ایران که موارد مهم ان ازادی زنان اصلاحات ارضی و سپاه بهداشت و سپاه دانش ووووو بود این دجالان و جبهه ملی و نهضت ازادی و حزب توده و سایر دشمنان ایران با ان مخافت میکردند و همینطور سایر ماجرا ها. روح این مرد یزرگ خدمتگزار شاد
    25
    53
    یکشنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۳:۵۲
    ۷۵
    واقع بین ایرانی - هامبورگ، آلمان
    البته جناب اقای مهرداد پهلبد چندین روز است که فوت شده اند و متاسفانه سایت ایرانیان . در انگلیس این خبر را بسیار دیر انتشار داده
    16
    35
    یکشنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۳:۵۴
    ۶۸
    نازک بین - شفیلد، انگلستان

    روحش شاد حداقل دزد نبود و آدم با سواد و خوش ذوقی بود . با آن همه کارهای مثبت هنری که کرده و برای هنر و هنرمند ارزش قائل بوده .
    18
    54
    یکشنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۵:۲۹
    ۵۸
    reza shah rohet shad - تهران، ایران

    چی بودیم چی شدیم
    25
    49
    یکشنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۶:۰۹
    ۴۶
    جناب سروان - مونرآل، کانادا

    به جهنم درک صدویکسال مثل قلاغ دمسیاه عمر کرد و اکسیژن خالص رو حروم کرد هاهاها تازه به این شادوماد جنس دست دوم انداخته بودن هاهاها
    87
    30
    یکشنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۶:۳۴
    ۶۵
    senator x - تهران، ایران
    reza shah rohet shad - تهران، خودکرده را تدبیر نیست, سال57 شوم ترین و تاریکترین زمان در تاریخ 2500ساله ایران است و نسل 57,شرمنده ترین و خجلمندترین ,نسل ایران.
    7
    17
    یکشنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۸:۴۸
    ۷۵
    واقع بین ایرانی - هامبورگ، آلمان
    جناب سروان/ مونترال. ممکن است بفرمائید سرکار در ان کشور متمدن به چه کاری مشغول هستید. امیدوارم در انجا وجود شما منشاء خیر و برکت باشد و اکسیژن الکی مصرف نکنی.
    5
    23
    یکشنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۷ - ۲۰:۱۰
    ۴۶
    جناب سروان - مونرآل، کانادا
    تو یکی که هیچی نبودی و هیچی هم نمیشدی الانم که هیچ هستی شرطم می بندم اونموقع فوق فوقش تو میدون تره بار بار میبردی هاهاها الانم که دیگه جزو باقالیا حساب می شی هاهاها
    9
    0
    دوشنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۷ - ۰۴:۳۱
    نظر شما چیست؟