«تابوت های شناور»، داستان پناهجویان ایرانی در استرالیا

قایق حامل پناهجویان در نزدیکی جزیره کریسمس

رضا جمالی

رادیو فردا : پناهجویی و پناهندگی برای گروهی  چنان دردناک است که برای آنها رنج و محنت را به همراه دارد و برای گروهی چنان خوشایند که دری است به دنیای جدید. داستان‌های تلخ و شیرین آنها تنها سایه‌ای است از مشکلاتی که درک و لمس اش گام در این جاده پرخطر را می‌طلبد. در مستند رادیویی «جاده‌های پنهان» با پناهجویان ایرانی همراه می‌شویم که از افق‌های ناپیدای امید تا تلاش برای زنده ماندن و رسیدن به جایی برای زندگی خواهند گفت.

 سالانه صدها پناهجوی ایرانی عازم شرق آسیا می‌شوند تا از آنجا با قایق‌های چوبی خودشان را به آبهای سرزمینی استرالیا برسانند. اما در این راه تاکنون صدها پناهجو در این مسیر دریایی با غرق‌ شدن قایق‌هایشان کشته‌ شده اند که دست کم ده ها تن از کشته‌ شدگان ایرانی هستند.

کشور استرالیا در نیم کره جنوبی و در جنوب شرقی قاره آسیا قرار دارد و برای رسیدن به آنجا باید از خط استوا در آن منطقه عبور کرد و با عبور از اقیانوس هند به آبهای سرزمینی این کشور رسید. برای قاچاق‌‌برهای انسان پراکندگی مجمع‌الجزایر اندونزی در جنوب شرقی آسیا بهترین فرصت را فراهم کرده تا آنها پناهجویان را سوار بر قایق به جزیره‌ها یا آبهای منطقه‌ای در اقیانوس هند برسانند که از نظر سیاسی متعلق به استرالیا است. معروفترین آن جزیره کریسمس نام دارد که تاکنون صدها پناهجو از جمله پناهجویان ایرانی در راه رسیدن به آن جان خود را از دست داده‌‌اند.

مسیری که معمولا‌ً پناهجویان و مهاجران ایرانی برای رسیدن به استرالیا طی می‌کنند در حال حاضر سفر از ایران به اندونزی است. و از آنجا با تماس با افرادی که از آنها به عنوان قاچاق‌برهای انسان نام می‌برند سوار بر قایق‌های چوبی به سوی آبهای  استرالیا برده می‌شوند. در این میان بسیاری از پناهجویان پیش از سفر به اندونزی در خود ایران با قاچاق‌برها تماس می‌گیرند و بعضا‌ً‌ با وعده و عیدهایی که مثلا‌ً با کشتی‌های بزرگ تجاری یا هواپیما و بدون دردسر به استرالیا منتقل می‌شوند و با پرداخت مبالغ هنگفت پا در این مسیر می‌‌گذارند.

رادیو فردا با سه پناهجوی ایرانی در این مورد گفتگو کرده است.

پناهجوی اول: دوستانی که قبلا‌‌ً رفته بودند به من گفتند که خیلی خوب است، آنجا خیلی راحتی، هیچ مشکلی نداریم، این سریع‌تر راه است که می‌توانی بیایی. یکی را معرفی کردند، یک آقایی را در تهران به من و گفتند که چون به صورت قانونی و با هواپیما شما را می‌آورد به کمپ استرالیا. من خیلی هم تاکید کردم که با ویزا و گفت بله مبلغی که می‌گیرد زیاد است و شما را قانونی می‌برد. ما با این فکر راهی شدیم.

پناهجوی دوم: ‌ با آن رابط‌های قاچاق‌بر ها در ایران در ارتباط بودیم. ما پول داده بودیم. نفری ۲۵ میلیون تومان که بیاییم اندونزی و اندونزی ما را ببرند با لنج استرالیا.

اما پرداخت این میزان حجم پول تمام هزینه پرداختی نیست و پس از آنکه پناهجویان خودشان را به اندونزی می‌رسانند با هزینه‌های دیگری روبه‌رو می‌شوند از جمله مجبور به پرداخت پول به برخی از ماموران پلیس اندونزی می‌شوند تا در بود ورود با مشکلاتی از جمله بازگرداندن اجباری مواجه نشوند. آنطور که برخی از این پناهجویان می‌گویند این دست پرداخت‌ها از همان بدو ورود در فرودگاه جاکارتا آغاز می‌شود:

پناهجوی اول: اول در جاکارتا ما را جدا کردند از بقیه مسافران. پلیس اول ویزای جاکارتا را برایمان زد و نفری ۲۵ دلار ازمان گرفت. بعد منتقل‌مان کردند به دو تا اتاق. ما را معطل کردند. جواب نمی‌دادند. تا اینکه یکی یکی خانواده خانواده بردندمان توی اتاق ایمیگریشن پلیس فرودگاه. آنجا به ما گفتند برای چه آمدید؟ ما می‌دانیم برای چه آمدید. شما می‌خواهید از راه غیرقانونی بروید استرالیا. دیپورت هستید به طرف ایران. بعد از نیم ساعت که ما را آنجا نگاه داشتند یکی یکی دوباره ما را صدا کردند. ما آمدیم بیرون و دوباره شوهرم را داخل اتاق بردند. چراغ خاموش شد. به خاطر اینکه دوربین نباشد یا مشکلی نباشد چراغ خاموش شد. به شوهرم گفته بودند که چقدر پول داری و هزار دلار به ما بده. اگر دادی می‌توانی بروی. ندادی نمی‌توانی بروی. شوهرم آن هزار دلار را داده بود. یعنی این مبلغ را از همه گرفته بودند.

اما هزینه‌های این سفر زمانی چند برابر می‌شود که پناهجو مجبور می‌شود هفته‌ها در اندونزی باقی بماند تا قاچاق‌برها هماهنگی‌های لازم را برای حرکت او به سوی استرالیا آماده کنند. معضل دیگر زمانی است که پناهنده پس از  ناکامی در حرکت به سوی استرالیا از سوی ماموران پلیس مهاجرت اندونزی بازداشت شوند و به زندان بیفتند و پس از آزادی امکان بازگشت به ایران را نداشته باشند و مجبور باشند بنا به هر دلایلی در اندونزی اقامت موقت یا غیرقانونی داشته باشند.

رسول باقریان، فعال حقوق پناهندگان در اندونزی شرایط پناهجویان ساکن در اندونزی را بسیار بغرنج توصیف می‌کند:

« در اندونزی نه فقط ملیت ایرانی بلکه ملیت‌های دیگر هم در شرایط بغرنج به سر می‌برند. چند دلیل دارد. یکی از دلایل این است که از منابع بسیار بسیار محدود برخوردارند. یک پناهجو در اندونزی اجازه کار ندارد و با توجه به اقامت موقت در اندونزی امکان دارد چندین سال طول بکشد در زندگی‌شان مشکل ایجاد می‌شود. یکی از موارد دیگر که آزاردهند است موارد بهداشتی است.

خب با توجه به اینکه اندونزی از سطح بهداشتی پایین تری نسبت به کشورهای دیگر برخوردار است و از آ‌نجا که هزینه درمانی در اینجا بالا است پناهجویان همیشه با مشکل بهداشتی دست و پنجه نرم می‌کنند. از نظر مسایل بهداشتی هم آن پناهجویانی که آزاد هستند و در شهر زندگی می‌کنند با مشکل روبه‌رو هستند و هم متاسفانه پناهجویانی که در کمپ‌ها به سر می‌برند.

به دلیل این که اندونزی در منطقه خاص جغرافیایی قرار گرفته که منطقه استوایی است و هوا گرم است و بیماری‌های خاصی اینجا شیوع دارد که پناهجویان با آنها دست و پنجه نرم می‌کنند. هزینه‌های درمانی اینجا فوق‌العاده بالا است و پناهجویان از سازمانهای جهانی خدمات درمانی دریافت نمی‌کنند و این است که آنها را با مشکل روبه‌رو می‌کند. از طرفی آن افرادی که در کمپ‌ها هستند شاید بگویم چند صد نفر در کنار هم زندگی می‌کنند و آنجا بیماری‌های واگیردار یا بیماری‌های پوستی یا حتی بیماری‌های روحی و روانی می‌تواند مشکل زا شود.

ـما به عنوان فعالانی که در این زمینه داریم فعالیت می‌کنیم وظیفه‌ای که برای خودمان قایلیم این است که حداقل خودمان را آنجا نشان دهیم و حداقل در کنارشان باشیم و حداقل بهشان نشان دهیم که تنها نیستند و مطرود و فراموش شده نیستند که از نظر روحی روانی بتوانند تاب و تحمل این شرایط سخت را داشته باشند.»

اما تمامی مطالب گفته شده در این برنامه بخش بسیار کوچکی از مشکلات مهاجران و پناهجویان ایرانی در راه رسیدن به استرالیا از طریق اندونزی است. در بخش‌های بعدی مستند جاده‌های پنهان با ورود به لحظات و دقایق زندگی پناهجویان در این مسیر آنها از لحظه‌های رعب‌آوری خواهند گفت که به گفته خودشان بر روی تابوت‌های شناور در دریا داشتند.

+23
رأی دهید
-3

truck driver - سیدنی - استرالیا
من ۲ سال پیش با اقامت دایم که از تهران گرفتم، با هواپیمایی الاتحاد وارد این کشور شدم، گذشته از کسل کنندگیش و دل مردگیش، مشگل سابقه کاری بسیار مهمه، بجز سابقه کار داخل کشور استرالیا، هیچ چیز دیگه ای رو قبول ندارن، حداقل ۷~۸نفری رو میشناسم که بالای ۱۰ سال اینجا بوده اند، کار به این راحتی ها گیر نمیاد، کارایی مثل سکیوریتی یا حتی کافه هم ۲ سال سابقه میخواد. این بیچاره هایی که غیر قانونی میان، تازه بعد از 5,6 سال میرسن به نقطه ای که من تازه اومده بودم، دوستان مهندس و مالیاتچی در ایران، همگی اینجا راننده و ظرفشور و کارگر شدند. واسه نسل ۲ بسیار خوبه، چون اینجا بزرگ میشن، ولی نسل اول قربانیه، اگه کسی اطلاعات دقیق خواست شمارشو بذاره من بهش بگم چه خبره. گول اون مزخرفات تو فیس بوک رو که فامیلتون میذاره نخورین، فقظ ظاهرش اون شکلیه. هزار تا کار پست و خفت و زاری اینجا میگشی که تو مملکتت فکرشو هم نمیکردی. اینجا پر نیروی کاره، چه ساده چه متخصص.
شنبه 22 شهريور 1393 - 11:06
MIRZADEH I ESHGHI - دوسلدورف - آلمان
بعد پاکسان از آمریکا و بینشان از انگلیس و دوستان -جوون‌های مردم رو تشویق می‌کنند بیان و پناهنده بشن.
شنبه 22 شهريور 1393 - 14:34
ضد ولايت فقيه - کلن - آلمان
به نظر من تمام این سختىهاى پناهندگی ارزش داره به موندن تو کشورى که رابطه به ضابطه مقدم هست و آخوندهاى دوزارى حکومت میکنن. به شرط اینکه کسى که پناهنده میشه شرف داشته باشه و بعد از اینکه جواب مثبت گرفت نره پاسش رو پس بده و بره ایران،به نظر من کسى که یک روز پناهنده بوده و الان میره ایران شرف نداره. لعنت بر روح پلید خمینى
شنبه 22 شهريور 1393 - 15:28
دوستدار - استهکلم - سوئد
من خودم خیلی به سختی توانستم خودم را از راه قاچاق از ایران به ترکیه برسانم و از راه un هم به سوئد برسانم. ولی وافعا انسان اگر موفق به گرفتن اقامت دائم هر کشور اروپای و امریکای شود ارزشش را دارد که خودش را به اب و اتش بیاندازد. و اگر هم معلوم نباشد که اقامت دائم می توانند بگیرند واقعا ریسک کردن در این موقع حماقت محض است. امیدوارم سران رژیم ایران سر عقل ایند و در فکر مردم ایران و بخصوص جوانان باشند.
شنبه 22 شهريور 1393 - 21:55
Lantern - کالیفرنیا - امریکا
چشمتون کوررررررر
شنبه 22 شهريور 1393 - 22:35
davood63 - تهران - ایران
عوض دهل از دور خوش است ،،همگی‌ بیاید شجاعت نشون بدید و بگید این ور آب چه خبر هستش ،،بجز استرس ،یکنوختگی ،،تنهایی ،و هزاران مشکل دیگه چیزی به عنوان زندگی‌ وجود نداره ،،دلیلش هم میتونید مثلا بیمارستان‌های روانی‌ انگلیس رو ببینید پر از ایرانی‌ هستش ،تنها آزادی که اینجا دیدم اینه که بدون ترس میتونید ویسکی‌ از سوپر مارکت بخرید
یکشنبه 23 شهريور 1393 - 10:44
MIRZADEH I ESHGHI - دوسلدورف - آلمان
داوود جان.از اون انسان‌هایی‌ که توقع شجاعت داری زیادی متوقعی !بگو شرف داشته باشید و واقعیت رو بگید.البته درود به شرف و شهامت truck driver.
یکشنبه 23 شهريور 1393 - 20:08
farokhzad - کنت - انگلستان
ضد ولایت فقیه - کلن - آلمان درود بر شما شوربختانه بیش از ۵میلیون ایرانی‌ هست و همه آنها تا پاس گرفتند میروند نامه غلط کردن امضا می‌کنند در سفارتخانه‌های جمهوری کثیف اسلامی و یکی‌ از دلیلهای که آنها حکومت میکنند همین خیانت اینگونه افراد هست!!! نمیدانند با این کارشان نتنها خودشان آواره میشوند بلکه خواهر برادر پسر عمو پسر خاله همه در آینده باید بیایند این آوارگی را تجربه کند و ملا کیفش را بکند با پول نفت
دوشنبه 24 شهريور 1393 - 01:53
Lantern - کالیفرنیا - امریکا
ضد ولایت فقیه- کلن-آلمان ، کلی خندیدم با کامنت شما چون تقریبا تموم ایرانی های امریکا بخصوص کالیفرنیا و بخصوص شهر لس انجلس .... هستن.. واقعا همینطوریه ، اینجا تمام ایرانی ها رفتن نروژ و راست و دروغ گفتن ما بهائی هستیم ، وقتی پناهنده شدن ، همه شون دائماً به ایران رفت و أمد دارن، و من همیشه میگم ایکاش دولت امریکا حقه بازی. اینها رو بدونه و توی شناسنامه و تمام مدارک شون یه مهر برجسته و بزرگ پناهندگی بزنه تا دیگه گور مرگشون نرن ایران، کامنتی هم که نوشتم .... دقیقا به خاطر همین مساله بود ، میرن پناهنده میشن با حقه و کلک و تا کار أقامت شون درست میشه میرن ایران !
دوشنبه 24 شهريور 1393 - 17:51
نظر شما چیست؟